Zadanie ma charakter indywidualny. Rozwiązanie zawiera wyłącznie wskazówki do sformułowania samodzielnej odpowiedzi.

Temat 5.

Wstęp:

Nawiązanie do wydarzeń:

• 1 września 1939 r. - agresja III Rzeszy na Polskę.
• 17 września 1939 r. - agresja ZSRS na Polskę

Postawienie tezy:

Polska wobec agresji sąsiadów.

Rozwinięcie:

Kampania wrześniowa na podstawie mapy zawartej w źródle A.:

• Początek wojny polsko - niemieckiej nastąpił 1 września 1939 r., gdy o godz. 4:45 pancernik "Schleswig - Holstein" rozpoczął ostrzał Westerplatte. Obrona polskiego wybrzeża, odizolowana od całości działań wojennych nie posiadała większego znaczenia militarnego, ale miała istotny wymiar polityczny i moralny. Tylko jeden dzień bronili się pracownicy Poczty Polskiej w Gdańsku. Zaledwie 50 pocztowców dowodzonych przez ppor. Konrada Guderskiego poddało się, gdy gmach poczty został podpalony niemieckimi miotaczami ognia.
• Równocześnie wojsko niemieckie (hen. von Reichenaua, von Blaskowitza, gen. Lista) zaatakowało granice Polski głównie od południa i północnego zachodu. Spowodowało to wycofanie się w głąb kraju broniących Polski armii: Pomorze (gen. Władysław Bortnowski), Kraków (gen. Antoni Szylling), Poznań (gen. Tadeusz Kutrzeba), Łódź (gen. Juliusz Rómmel).
• Od początku walk inicjatywa należała do liczniejszej i lepiej uzbrojonej armii niemieckiej, która liczyła ok. 1,8 mln żołnierzy, 2900 czołgów, 4000 samolotów. Wojsko polskie odpowiednio: 1 mln żołnierzy, 600 czołgów, 380 samolotów.
• W efekcie przewagi niemieckiej już w nocy z 4 na 5 września 1939 r. rozpoczęto ewakuację rządu RP z Warszawy.
• Przez pierwsze trzy dni trwała tzw. bitwa graniczna. Mimo bohaterskiej postawy Polaków m.in. pod Mokrą, gdzie Niemcy stracili wiele czołgów, polska linia obrony została przerwana w kilku miejscach. Żołnierze polscy nie poddawali się, stawiali przeciwnikowi zaciekły opór. 
• Przykładem wielkiego bohaterstwa Polaków była obrona Wizny (7 - 10 września 1939 r.). 720 Polaków dowodzonych przez kpt. Władysława Raginisa przez trzy dni powstrzymywało natarcie dwóch niemieckich dywizji pancernych. Obrona Wizny określana jest także mianem "polskich Termopil", ponieważ w trakcie walk zginęła większość obrońców.
• Największą batalią wojny obronnej Polski była bitwa nad Bzurą (9 - 22 września 1939 r.), która wstrzymała atak na Warszawę, ale nie mogła zmienić losów tej fazy wojny. Wojsko dowodzone przez generałów: Tadeusza Kutrzebę i Władysława Bortnowskiego prowadziły walki aż do 22 września. W bitwie nad Bzurą zginęło 15 tys. polskich żołnierzy, a 100 tys. dostało się do niemieckiej niewoli. 
• Warszawa broniła się do 28 września 1939 r. Decyzję o poddaniu się stolicy spowodowała wzrastająca liczba ofiar wśród ludności cywilnej oraz brak perspektyw na jakąkolwiek pomoc mocarstw zachodnich.
• Dłużej niż stolica bronił się Modlin - do 29 września oraz Hel - do 2 października.
• W dniach od 2 - 6 października Samodzielna Grupa Operacyjna "Polesie" gen. Franciszka Kleeberga stoczyła ostatnią w tej kampanii bitwę - pod Kockiem.
• To starcie zakończyło wojnę obronną Polski, rozpoczynając zarazem nowy etap walki z Niemcami i ich sojusznikami - wojnę konspiracyjną, partyzancką.
• Oddziały Wehrmachtu były znacznie liczniejsze i lepiej uzbrojone od polskich żołnierzy.
• Polska została osamotniona w walce - Francja i Wielka Brytania wypowiedziały wojnę Niemcom, jednak nie przyszły Polsce z pomocą.
• Gdy Polacy walczyli jeszcze w zachodniej części kraju wojska ZSRR zaatakowały Rzeczpospolitą od wschodu.
• Osamotnione państwo polskie, zaatakowane przez dwie militarne potęgi było skazane na klęskę,

Analiza źródeł:

Źródło B.

Fragment wskazuje, że w obliczu zagrożenia, które dotknęło Polskę we wrześniu 1939 r. państwa europejskie zdecydowały się na nieudzielenie pomocy, pomimo wcześniejszych zobowiązań. 

Źródło C. 1. 

Odezwa prezydenta RP odnosi się do sytuacji wkroczenia wojsk sowieckich do Polski. W obliczu zmagań wojennych rząd RP zdecydował się na migrację, aby zagwarantować stabilność i zadbać o interesy walczącego państwa na arenie międzynarodowej.

Źródło C.2. 

We fragmencie wspomniano o wkroczeniu na ziemie polskie Armii Czerwonej. Polecenia Naczelnego Wodza obligowały rząd RP do natychmiastowej migracji do Rumunii i na Węgry. Polskim żołnierzom nakazał zaś powstrzymać się od ataku oddziałów rosyjskich z wyjątkiem prób rozbrojenia  i skupić się na walce z Niemcami.

Źródło D.

Pomnik nawiązuje do postaci prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, który mobilizował społeczeństwo do walki i stał się przywódcą walczącej stolicy. Współtworzył założenia i struktury administracji Polskiego Państwa Podziemnego. 27 października 1939 r. został aresztowany przez Niemców i więziony na Pawiaku, niedługo potem - rozstrzelany. Symboliczny grób Starzyńskiego znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim. W 2010 r. został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego.

Zakończenie:

Wykazanie różnic postaw Polaków wobec agresji i krótkie podsumowanie.