Kolonizacja grecka i fenicka:

- kolonizacja fenicka, w przeciwieństwie do greckiej, cechowała się brakiem zależności kolonii od miast macierzystych. Zakładane przez Fenicjan osady miały mało mieszkańców i były nastawione głównie na prowadzenie handlu wymiennego z miejscowymi ludami.

- Fenicjanie rozpoczęli kolonizację wybrzeży Afryki Północnej oraz Półwyspu Iberyjskiego, Grecy opanowali tereny nad Morzem Egejskim.

- od VIII w. p.n.e. Fenicjanie, a później Kartagińczycy rywalizowali o terytoria zamorskie i kontrolę szlaków handlowych z Grekami. Ostatecznie w zmaganiach tych przewagę zyskali Hellenowie.