Po klęsce powstania styczniowego jego uczestnicy zostali przez Rosjan surowo ukarani. Wielu aresztowano i skazano na śmierć, część została wcielona do wojska carskiego. Około 30 tysięcy ludzi z Królestwa Polskiego i Litwy zostało zesłanych na Syberię. Ci, którzy zdołali dotrzeć do celu, pracowali w kopalniach lub kamieniołomach. Niektórzy byli zmuszani do odbicia pełnego wymiaru kary, część zaś była zwalniana na wcześniej na mocy amnestii. W Królestwie Polskim i na ziemiach zabranych władze carskie podjęły działania mające na celu uczynienie z Polaków obywateli rosyjskich. W tym celu zrusyfikowano administrację oraz szkolnictwo, wprowadzono cenzurę, represje dotknęły także szlachtę oraz Kościół katolicki. Na ziemiach zabranych zakazano prowadzenia polskich instytucji, np. czytelni czy bibliotek. Celem polityki Rosjan było wynarodowienie Polaków, pozbawienie ich atrybutów niezależności kulturowej i politycznej.