Reformy w XVIII wieku

Prusy

Rosja

rozwój przemysłu w oparciu o surowce mineralne pochodzące ze Śląska; reforma edukacyjna, która polegała na wprowadzeniu obowiązku szkolnego; uszczelnienie systemu podatkowego; powstawanie monopoli państwowych; sprowadzenie do państwa kolonistów z Niemiec; zreformowanie armii opartej na poborze rekruta; wprowadzenie tolerancji religijnej; przeprowadzenie reformy monetarnej, która ujednoliciła używane w państwie pieniądze; zakazano stosowania tortur; scentralizowanie administracji; wzmocnienie władzy królewskiej.

wspieranie napływu wykwalifikowanych rzemieślników do państwa; wzmocnienie władzy królewskiej; rozwój przemysłu i manufaktur; sprowadzenie menonitów, w celu osuszenia wielu terenów nadających się pod budowę manufaktur; konfiskata majątku Kościoła; likwidacja klasztorów i przejęcie majątków przez państwo; zniesienie monopoli; ożywienie gospodarcze; scentralizowanie administracji.

Różnice wobec reform przeprowadzonych w Rzeczpospolitej:

• ograniczenie władzy królewskiej;
• dominacja szlachty w zakresie gospodarki polskiej;
• utrzymanie zasady liberum veto, która uniemożliwiała przeprowadzenie kluczowych dla państwa reform;
• brak reformy armii i stale zmniejszająca się jego liczba;
• brak reformy podatkowej powodowała brak odpowiednich środków w skarbcu;
• przeprowadzenie reformy oświaty, która polegała na powołaniu Komisji Edukacji Narodowej i stworzeniu jednolitych podstaw programowych dla wszystkich etapów edukacji oraz nowych podręczników.