Walerian Łukasiński (1786 - 1868 )  - polski działacz niepodległościowy. Był doświadczonym żołnierzem, który zasłużył się w wojnach napoleońskich. W 1819 r. zainicjował działalność tajnej organizacji Wolnomularstwa Narodowego. W 1821 r. wraz z Ignacym Prądzyńskim utworzył Towarzystwo Patriotyczne. Na skutek donosu działalność konspiracyjna Towarzystwa została wykryta, a jego przywódców aresztowano. Walerian Łukasiński został skazany na śmierć przez rozstrzelanie, lecz wyrok ten zamieniono na karę chłosty i wieloletniego więzienia. Po zakończeniu procesu Łukasińskiego odebrano mu wszelkie szlify oficerskie, złamano szablę i przykuto do taczki. W czasie tego procederu nie okazywał słabości. W przeciągu swojego życia przesiedział 44 lata w różnych więzieniach. Do końca nie ujawnił faktów ani nazwisk związanych z działalnością konspiracji na ziemiach polskich. Ponosił wiele upokarzających sytuacji m.in. w czasie powstania listopadowego został przykuty do armaty. W 1868 r. zmarł w więzieniu dla przestępców politycznych w Szlisselburgu.

Jego losy stały się symbolem walki z zaborcą i carskim uciskiem.