Sytuacja militarna Rzeczpospolitej w czasie potopu szwedzkiego:

Wieloletnie zmagania militarne Rzeczpospolitej od początku XVII wieku spowodowały osłabienie państwa, zarówno pod względem politycznym, gospodarczym, jak i militarnym. Sytuację tą próbowali wykorzystać Szwedzi, którzy w 1655 r. wkroczyli do Polski. Szlachta polska zebrała się na pospolitym ruszeniu pod Ujściem nad Notecią, gdzie początkowo stawiała opór siłom szwedzkim, lecz po kilku dniach skapitulowała. Równocześnie na Litwie hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł zawarł z królem Szwecji układ w Kiejdanach, na mocy którego król zobowiązywał się do utrzymania praw szlacheckich i nieniszczenia ziem szlachty pod warunkiem opowiedzenia się po jego stronie. W ślad za Radziwiłłami po stronie szwedzkiej opowiedziała się większa część szlachty.