Wojny włoskie ( 1494-1559)

Przyczyny:

• sprzeczne cele króla Francji i cesarza niemieckiego odnośnie bogatych terytoriów w Italii;
• roszczenie Francuzów do sukcesji w Królestwie Neapolu i Królestwie Mediolanu.

Przebieg:

• Wyprawa francuskiego króla Karola VIII na Półwysep Apeniński w 1494 r. - zapoczątkowała wojny włoskie. Początkowo przyniosła ona wiele sukcesów siłom francuskim, jednak ostatecznie nie udało im się zająć Neapolu, będącego głównym celem ataku. Walki zakończyła nagła śmierć władcy Francji w 1498 r.;
• Wyprawy kolejnego króla Francji - Ludwika XIII zakończyły się w 1511 r. wycofaniem z Półwyspu Apenińskiego. Monarcha musiał ustąpić z Włoch pod naciskiem Ligi Świętej;
• Wojnę w Italii kontynuował kolejny monarcha francuski - Franciszek I. Zwycięstwo francuskich wojsk w bitwie pod Marignano (1515 r.) oraz podział Italii na dwie strefy wpływów - północną rządzoną przez Francuzów i południową - przez Habsburgów;
• Wybuch kolejnych walk (1521 r.) i ofensywa wojsk cesarskich;
• 1525 r. - wybuch bitwy pod Pawią, zakończonej klęską Francuzów, których król Franciszek I dostał się do niewoli;
• Postępowanie armii carskiej zraziło władców państw włoskich do Karola V, którzy ponownie poparli Francuzów. Po stronie pokonanych opowiedziała się również Anglia. W odpowiedzi w 1527 r. siły cesarza obległy i zdobyły Rzym, który został następnie doszczętnie złupiony(Saccio di Roma);
• Przeciągające się walki nie przyniosły żadnej ze stron zdecydowanej przewagi. Ostatecznie po śmierci Franciszka I (1547 r.) i abdykacji Karola V (1556 r.) strona francuska, angielska oraz hiszpańska podpisały w 1559 r. pokój w Cateau - Cambresis. Na jego mocy Francuzi zrezygnowali z posiadłości na Półwyspie Apenińskim, w zamian za to otrzymali port w Calais - ostatni angielski przyczółek w Europie. 

Skutek:

• Francja rezygnuje z nabytków terytorialnych na Półwyspie Apenińskim, w zamian otrzymuje port w Calais;
• Habsburgowie stali się hegemonem w Europie. 

Wojna angielsko-hiszpańska:

Przyczyny:

• rywalizacja o dominację w Europie;
• rabunki okrętów hiszpańskich przez angielskich korsarzy;
• przywrócenie protestantyzmu w Anglii;
• wejście w konflikt Elżbiety I i Marii Stuart - żony króla Hiszpanii;
• zorganizowanie wyprawy Wielkiej Armady do Anglii;
• wsparcie rewolty w Niderlandach przez Anglików.

Przebieg:

• W 1588 r. król Hiszpanii Filip II powziął decyzję o wysłanie Niezwyciężonej Armady na tereny Anglii;
• Doszło do kilku bitew na Kanale LaManche, które zwyciężyły okręty angielskie;
• Pod wpływem sztormu siły Wielkiej Armady zostały znacznie uszczuplone. 

Skutki:

• klęska Wielkiej Armady - Hiszpanie zostali zmuszeni do rezygnacji z ataku na Wyspy Brytyjskie i rozpoczęli odwrót. Na Półwysep Iberyjski powróciła zaledwie połowa z wielkiej floty hiszpańskiej;
• sukces floty angielskiej, której udało się zniszczyć prawie połowę okrętów hiszpańskich i zmusić Filipa II do zmiany swoich planów politycznych; 
• złamanie potęgi morskiej Hiszpanii zmieniło układ sił w Europie oraz koloniach. Pojawiła się nowa potęga - Anglia.