Sytuacja w Rzeczpospolitej po I rozbiorze:

W 1772 r. Rosja, Austria i Prusy dokonały I rozbioru Rzeczpospolitej. Na jego mocy Rosja zatrzymała ziemie opierające się o rzekę Dźwinę, Druć i Dniepr; Austria zajęła południową część Polski po rzekę Zbrucz, bez Krakowa, ale ze Lwowem, Zamościem i Haliczem oraz kopalniami soli w Wieliczce i Bochni. Prusy zajęły Pomorze Gdańskie ( bez Gdańska), Warmię oraz część Wielkopolski i Kujaw. 

Pomimo strat terytorialnych Rzeczpospolita rozwój gospodarczy państwa nie został zahamowany. Dzięki działalności króla Stanisława Augusta Poniatowskiego I rozbiór nie przyczynił się do kryzysu politycznego i ekonomicznego. Król wspierał gospodarkę poprzez zniesienie ceł wewnętrznych, ujednolicenie miar i wag, stworzył mennice królewską. Ponadto nowe pokolenie magnatów, którzy widzieli zmiany w państwie za pomocą postępu rozwijali różne dziedziny gospodarcze takie jak przemysł. Wówczas organizowano wiele manufaktur, które zajmowały się produkcją mebli, ubrań, porcelany, bądź broni. Rozbudowywano kopalnie w dobrach szlacheckich. 

W wyniku blokady pruskiej na polskie towary zaczęto wzmacniać rynek południowy poprzez powołaną Kompanię Handlu Czarnomorskiego. Król Stanisław August Poniatowski zadbał o unowocześnienie polskich dróg oraz wybudowania nowych szlaków komunikacyjnych.

Zmiana podejścia szlachty do kwestii ekonomii zmieniła stosunek do poddanych i organizacji ich pracy. Coraz powszechniejsze stawało się przejście z pańszczyzny na czynsz.