Collegium Nobilium - zostało założone w 1740 roku przez pijara Stanisława Konarskiego. Szkoła realizowała oświeceniowy program nauczania, obejmował on nauki matematyczno-przyrodnicze, języki klasyczne, nowożytne oraz lekturę pisarzy nowożytnych. 

Biblioteka Załuskich -  założona w 1747 roku przez Andrzeja Stanisława i Józefa Andrzeja Załuskich, starała się realizować zadania biblioteki narodowej, gromadząc, katalogując i udostępniając możliwie pełny zasób narodowego piśmiennictwa. Początkowo miała niewielu czytelników, dopiero reforma szkół pijarskich przeprowadzona przez Konarskiego wpłynęła na rozwój świadomości czytelniczej i większe zainteresowanie zgromadzonymi zbiorami.