Okoliczności wyboru Zygmunta Wazy na tron polski:

W 1586 r. umarł Stefan Batory. Rywalizacja o polską koronę spowodowała wiele napięć wśród środowiska szlacheckiego oraz doprowadziła do podwójnej elekcji. Wśród kandydatów pojawiły się propozycje koronowania księcia szwedzkiego Zygmunta Wazy, który przez matkę związany był z Jagiellonami. Królewicz cieszył się poparciem m.in. Anny Jagiellonki, prymasa Stanisława Karnkowskiego i kanclerza Jana Zamoyskiego. 

Głównym przeciwnikiem Wazy stał się Maksymilian Habsburg, który nie zamierzał odpuścić możliwości objęcia tronu Rzeczpospolitej. W konsekwencji w 1587 r. obydwaj zostali koronowani przez swoich zwolenników. Zygmunt Waza obronił swoje prawa  w czasie kampanii wojennej w 1588 r. Wówczas Jan Zamojski rozbił armię habsburską w bitwie pod Byczyną. Osłabienie sił Maksymiliana przyczyniły się do zawarcia traktatu bytomsko - będzińskiego, na mocy którego Habsburg uznał legalność koronacji Zygmunta III. 

Porównanie z poprzednimi elekcjami:

• zarówno w czasie I i II elekcji w rywalizacji najsilniejszym kandydatem był przedstawiciel Habsburgów;
• w czasie II elekcji doszło do podwójnego wyboru króla;
• w czasie II elekcji konflikt decyzyjny został rozstrzygnięty przez działania zbrojne.