Relacje jakie panowały, zdaniem M. Jacob, między ideologiami oświecenia a Kościołem:

- oświecenie nie wypracowało jednolitego stosunku do Kościoła;

- obowiązywała mnogość koncepcji:

a) zgodny atak na katolicyzm, którego ucieleśnieniem był Kościół, dogmaty i święte księgi;

b) zaproponowanie reformy Kościoła;