Przemiany polityczne i ustrojowe w Rzeszy w okresie od połowy XIII wieku do połowy XV wieku:

• Po śmierci Fryderyka II Hohenstaufa nastąpił okres nazywany w historiografii wielkim bezkrólewiem, które trwało w latach 1250-1273. Pomimo obsadzania tronu cesarskiego rola władcy była ograniczana i często przerywana przez konflikty z pretendentami do tronu.
• W 1273 roku królem Niemiec został hrabia Rudolf I z dynastii Habsburgów. Wybór mało znaczącego arystokraty sugerowało, że elektorzy będą chcieli osłabić pozycję monarchy i wzmocnić swoją władzę. Rudolf zachował jednak pewną niezależność m.in. nadawał członkom swojej rodziny lenna po zmarłych bezpotomnie książętach.
• Elektorzy zakazali dziedziczności tronu królewskiego i tym samym umocnienia się dynastii na tronie. 
• Po panowaniu Habsburgów nastąpił czas panowania Luksemburgów, księcia bawarskiego z rodu Wittelsbachów, którzy rządzili na przemiennie aż do 1437 roku.
• W 1356 roku odbyła się koronacja cesarska Karola IV Luksemburskiego, który po ojcu posiadał także koronę czeską. Wówczas wydał tzw. Złotą Bullę, w której określił zasady organizacji Rzeszy, a zwłaszcza wyboru cesarza. W wyborze na cesarza udział brało siedem elektorów: arcybiskup Moguncji, arcybiskup Trewiru, arcybiskup Kolonii, palatyn Reny, król Czech, margrabia Brandenburgii i książę sasko- wirtemberski. Elekcja odbywała się w ciągu 4 miesięcy od śmierci poprzedniego monarchy we Frankfurcie nad Menem. Na mocy Złotej Bulli elektorzy otrzymywali niezależność na obszarze swoich terytoriów i mieli współpracować z królem w rządzeniu. Powoli Rzesza Niemiecka przekształcała się w państwo związkowe pod kierownictwem króla - cesarza.
• W dobie pełnego średniowiecza ukształtował się sejm Rzeszy nazwany Reichstagiem. Do jego uprawnień należało nakładanie ogólnoniemieckich podatków, decydowanie w sprawie wojny i pokoju oraz budowania relacji z Kościołem. Zasiadali w nim książęta oraz biskupi.
• W 1400 roku Wacław Luksemburski został pozbawiony tronu przez elektorów. W 1410 roku królem został jego brat Zygmunt, ówczesny król Węgier. W swojej polityce oparł się na zwalczaniu zagrożeń zewnętrznych takich jak: ekspansja Turków na Bałkanach, czy szerzenie husytyzmu.
• W 1419 roku umiera Wacław Luksemburski (król Czech), Zygmunt udaje się wówczas do Pragi w celu uzyskania tronu czeskiego. Na to nie zgadzają się możni czescy, którzy widzą w Zygmuncie głównego winowajcę śmierci Jana Husa. Wybucha wojna domowa.
• W 1436 roku Zygmunt objął rządy w Pradze. Zmarł rok później.
• W 1437 roku nowym królem został Albrecht II Habsburg. Zachowano elekcyjność tronu, lecz od tj. pory aż do XIX wieku na tronie niemieckim zasiadali wyłącznie przedstawiciele dynastii Habsburgów. Albrecht ożenił się z córką Zygmunta Luksemburskiego, dlatego po jego śmierci opanował tereny Czech i Węgier.