Gospodarka folwarczno-pańszczyźniana polegała na tworzeniu wielkich folwarków rolnych, na których pracowali chłopi. W zamian za prawo do użytkowania swoich działek chłopi byli zobowiązani do odrabiania pańszczyzny w folwarkach szlacheckich. Na mocy przywileju piotrkowskiego wydanego w 1496 roku została ograniczona wolność osobista chłopów. Od tej pory nie mogli opuścić wsi bez zgody jej właściciela, co zobowiązywało chłopa do ciągłego odrabiania narastającej pańszczyzny.

Konsekwencje wprowadzenia gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej: