Skutki gospodarcze wojen toczonych w XVII w.:

• Powstanie Chmielnickiego, potop szwedzki oraz wojny z Rosją przyczyniły się do poważnego osłabienia Rzeczypospolitej. 
• W wyniku licznych wojen znacznie spadła liczba ludności, a terytorium państwa polskiego zmniejszyło się z prawie miliona do 733 tys. km².
• Przemarsze wrogich wojsk połączone z rabunkami hamowały rozwój miast, handlu i rzemiosła. 
• Rzeczpospolita poniosła również wielkie straty materialne - zniszczone budynki, opuszczone majątki szlacheckie oraz porzucone gospodarstwa chłopskie.
• Brak rąk do pracy na wsiach spowodował znaczny wzrost wymiaru pańszczyzny (nawet do pięciu i więcej dni w tygodniu).
• Skarb Rzeczypospolitej świecił pustkami, spadły dochody państwowe z podatków oraz ceł.
• Polski pieniądz tracił na wartości, pogłębiając inflację.