- Analiza materiałów źródłowych oraz przytoczone przykłady dowodzą bardzo dużych przemian, jakie zaszły w Europie w ciągu życia Adama Jerzego Czartoryskiego. Najistotniejsze wydaje się, że rozpoczęły się wówczas: epoka przemysłowa i demokratyzacja życia społeczno-politycznego. Patrząc z polskiej perspektywy, książę Czartoryski należał do pokolenia, które pamiętało niepodległą Rzeczpospolitą i przez całe życie dążyło do odzyskania wolnej Ojczyzny.