Przebieg podboju kontynentu afrykańskiego przez państwa europejskie 

• W drugiej połowie XIX w. głównym obszarem ekspansji kolonialnej państw europejskich stała się Afryka. 
• Spośród Europejczyków najwcześniej penetrację Afryki rozpoczęli Portugalczycy. Ich udział w kolonizowaniu był jednak niewielki. Jedynie do Angoli zsyłali białych przestępców. Angola była pierwszą zamorską kolonią karną Europejczyków. 
• Jeszcze ok. 1850 r. jedynie kilka procent terytorium Afryki było kontrolowane przez imperia kolonialne, w 1876 r. co najwyżej 10%. Gwałtownie zaczęło się to zmieniać w ostatniej ćwierci XIX w. Na Afrykę rzuciły się stare i nowe mocarstwa, chcąc zdobyć jak najwięcej. Każde się spieszyło, zaczęło się "rozdrapywania Afryki" - według dość jasnych zasad, przyjętych na konferencji berlińskiej w latach 1884-1885 przez 14 państw. Podczas obrad zaakceptowano europejski system równowagi jako podstawę podziału terytorium afrykańskiego. Granice między imperiami i w ramach imperiów między poszczególnymi prowincjami ustalano za pomocą prostych linii. Sztuczne granice, nieuwzględniające różnic kulturowych poszczególnych społeczności afrykańskich przetrwały do dzisiaj. Natomiast granice między terytoriami zdobywanymi w kolejnych latach wytyczano w drodze umów między imperiami kolonialnymi. Dla przykładu: Wielka Brytania podpisała z Francją 149 traktatów określających granice między koloniami, 25 z Niemcami i 30 z Portugalią. Dzięki temu m.in. nie doszło do wojen między mocarstwami o podział Afryki, chociaż kilkakrotnie silnie zaiskrzyło.
• W wyścigu o podział Afryki od początku prym wiedli Brytyjczycy. Po 1882 r. Egipt uczynili swoim protektoratem. W następnych latach podbili również Sudan. Systematycznie zajmowali również nowe obszary w innych częściach kontynentu, korzystając ze wsparcia finansowego bogatych kupców i kompanii handlowych. Najsławniejszym brytyjskim kolonizatorem był Cecil John Rhodes, który podłożył olbrzymie zasługi w zajmowaniu Afryki Południowej. 
• Próbę opanowania terytoriów afrykańskich podjęła także Francja. W 1830 r. rozpoczęła podbój Algierii, który zakończył siępolityczną i ekonomiczną dominacją Paryża na tym obszarze. W 1881 r. Francuzi zajęli Tunezję, a w kolejnych latach opanowali tereny subsaharyjskie, sięgające aż do Afryki Równikowej. Francuskimi posiadłościami stały się również położone u wschodnich wybrzeży kontynentu Somali i wyspa Madagaskar. 
• "Stare" mocarstwa kolonialne - Hiszpania i Portugalia - utrzymały pod swoją kontrolą mniej rozległe terytoria w różnych częściach Afryki. 
• Zjednoczone Niemcy ekspansję kolonialną rozpoczęły zbyt późno, by pozyskać najlepsze tereny. W Afryce zdołały zająć tylko niewielkie obszary, otoczone dodatkowo przez kolonie innych państw i pozostające w oddaleniu od siebie. 
• Jeszcze skromniejsze były nabytki Włoch, obejmujące zaledwie część Somalii i Erytreę. Próba podjęcia Abisynii zakończyła się wielką porażką Włochów pod Aduą w 1896 r. Na początku XX w. Włochy zdołały jeszcze podbić Libię. 
• Belgia uzyskała rozległe posiadłości w Afryce Środkowej. 
• Tuż przed wybuchem I wojny światowej w Afryce pozostawały niepodległe jedynie dwa państwa: Republika Liberii oraz Cesarstwo Abisynii (Etiopia).