Dwie koncepcje zjednoczenia Niemiec

Wśród Niemców dominowały dwie koncepcje dotyczące zjednoczenia kraju. 

Pierwsza z nich, tzw. małoniemiecka, przewidywała utworzenie federacji państw pod przywództwem Prus, lecz bez udziału Austrii, jako zbytnio obarczonej mniejszościami narodowymi (Cesarstwo Austriackie - państwem wielonarodowym).

Habsburgowie dążyli do urzeczywistnienia koncepcji wielkoniemieckiej, która zakładała przewodnią rolę Cesarstwa Austriackiego przy jednoczeniu kraju, a więc do przywrócenia Rzeszy. Miała ona obejmować dodatkowo obszary pozostające pod ich panowaniem - Węgry oraz tereny zamieszkane przez Słowian. 

W 1862 r. premierem i ministrem spraw zagranicznych został Otto von Bismarck, który za swój cel uważał wzmocnienie Prus. 

Bismarck słusznie uważał, że na zjednoczenie Niemiec przez Prusy nie zgodzą się Austria ani Francja. Austria, ponieważ nie zamierzała dopuścić do wzrostu potęgi Prus. Francja, gdyż dzięki słabości i rozbiciu Niemiec czuła się bezpieczna od wschodu. Polityk postanowił więc rozgromić oba państwa. Zjednoczenie Niemiec miało się dokonać "krwią i żelazem" - poprzez wojnę. 

(!) Ocena - własna, indywidualna

• Otto von Bismarck - (1815-1898), niemiecki polityk, premier Prus i kanclerz Niemiec, zwany "żelaznym kanclerzem". Był błyskotliwy i dalekowzroczny. Doprowadził do zjednoczenia Niemiec.