Żelazna kurtyna to symboliczne określenie politycznego, gospodarczego i kulturowego podziału Europy, który rozpoczął się w 1945 r., a polegał na odizolowaniu państw podporządkowanych Związkowi Radzieckiemu, od niekomunistycznej części świata.

Termin „żelazna kurtyna” pochodzi z przemówienia Winstona Churchilla wygłoszonego w Fulton w USA (w marcu 1946 r.), w którym wezwał on Stany Zjednoczone do przeciwstawienia się polityce prowadzonej przez Józefa Stalina, zmierzającej do rozszerzenia wpływów sowieckich i systemu komunistycznego w Europie Zachodniej. Przemówienie Churchilla jest uważane za początek zimnej wojny.