Okoliczności wyboru Stanisława Poniatowskiego na króla Polski

W 1763 r. po śmierci August III, rozpoczęło się ostatnie bezkrólewie w dziejach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. 

Kandydatami do tronu byli: liczący 86 lata Stanisław Leszczyński, hetman Jan Klemens Branicki oraz popierany przez ród Czartoryskich - Stanisław Poniatowski. W celu zwiększenia swoich wpływów podczas elekcji stronnictwo Czartoryskich, nazwane Familią, zorganizowało konfederację finansowaną przez Rosję i wspieraną jej wojskami. Doszło do drobnych potyczek zbrojnych, w rezultacie przeciwnicy Familii zostali rozproszeni, a niektórzy z przywódców udali się na emigrację. W 1764 r. Katarzyna II poparła kandydaturę człowieka, którego dobrze znała. Podczas misji dyplomatycznej Poniatowskiego w Petersburgu w latach 1755-1758 jako wielka księżna miała z nim romans. Poniatowski naiwnie wierzył, że jego protektorka pragnie wspomóc Rzeczpospolitą, a w intencji Katarzyny II  - miał on stać się posłusznym narzędziem, za pomocą którego pogłębiona zostanie zależność Polski od Rosji. 

W 1764 r. zabrana na polach pod Warszawą szlachta wybrała Stanisława Poniatowskiego na króla Polski. Koronacja królewska po raz pierwszy odbyła się w Warszawie, co miało symbolizować początek nowej epoki w historii Polski. Członkowie rodziny Poniatowskich otrzymali tytuł książęcy.