Relacje Polski i Litwy z sąsiednimi państwami na początku XVI w. 

• Relacje z Moskwą

Podczas pierwszych lat panowania Zygmunt I Stary zajęty był wojną z Moskwą, wywołaną przez Litwę. W 1505 r. zmarł Iwan III i monarcha postanowił wykorzystać sytuację niepewności powstałą w momencie przejmowania władzy przez Wasyla III. Wojnę planowano jeszcze w otoczeniu Aleksandra Jagiellończyka i zamiary te zrealizował Zygmunt i. W kampanii 1508 r. po raz pierwszy wzięły udział zaciężne oddziały polskie pod dowództwem Mikołaja Firleja. Do konfliktu przyłączyli się także Tatarzy, którzy nad Morzem Czarnym utworzyli własne państwo - chanat krymski. Tatarzy zawierali na zmianę krótkotrwałe sojusze na przemian z każdą z walczących stron. Wojna trwała kilka lat i toczyła się ze zmiennym szczęściem. W 1514 r. wojska moskiewskie zajęły Smoleńsk, ale w tym samym roku zostały rozbite przez siły polsko-litewskie w bitwie pod Orszą. Żadna ze stron nie zdołała uzyskać decydującej przewagi, dlatego w 1522 r. zawarto rozejm na zasadzie utrzymania zdobyczy terytorialnych. 

• Relacje z Mołdawią 

Hospodar mołdawski Bogdan III Jednooki podtrzymywał pretensje do Pokucia, które jego ojciec Stefan zajął w 1502 r. W czasie panowania Aleksandra Jagiellończyka próbowano rozwiązać tę sprawę poprzez małżeństwo jego siostry Elżbiety Jagiellonki z Bogdanem, który proponował w zamian za rękę królewny zwrócić Pokucie i złożyć hołd lenny polskiemu królowi. W lutym 1506 r. zawarto kontrakt ślubny, ale do małżeństwa nie doszło z powodu śmierci Jagiellończyka w tym samym roku. Nowy król, Zygmunt I, nie zamierzał wywiązywać się z obietnic matrymonialnych. Wojna z Mołdawią wybuchła w 1509 r., kiedy to w czerwcu wojsko Bogdana najechało pogranicze, obległo Kamieniec, dotarło pod Lwów, następnie zdobyło Rohatyn. Armia polska dotarła pod Suczawę, którą bezskutecznie oblegała. Ostatecznie wojska mołdawskie poniosły klęskę. W styczniu 1510 r. zawarto rozejm. Sprawę Pokucia oddano pod sąd rozjemczy Władysława Węgierskiego. W zasadzie utrzymano zwierzchnictwo lenne nad Mołdawią Król. Węgierskiego, ale nie przekreślono ostatecznie praw polskich do tego księstwa. 

• Stosunki z Habsburgami 

Objęcie przez Jagiellonów władzy w Czechach i na Węgrzech zagrażało interesom Habsburgów, którzy również pretendowali do tronów w tych państwach. Konflikty Rzeczpospolitej z Moskwą oraz niebezpieczeństwo zagrażające Węgrom ze strony Turków spowodowały, że Jagiellonowie zaczęli dążyć do poprawy relacji z cesarzem. W 1515 r. doszło do zjazdu wiedeńskiego (spotkanie Maksymiliana I z królem Czech i Węgier Władysławem Jagiellończykiem oraz Zygmuntem Starym). Cesarz zobowiązał się wówczas, że odstąpi od sojuszu z Moskwą i zrezygnuje ze wspierania antypolskich działań zakonu krzyżackiego. Postanowiono wówczas o zawarciu dwóch małżeństw habsbursko-jagiellońskich. Habsburgowie uzyskali przyrzeczenie, że obejmą tron w Czechach i na Węgrzech, jeśli wymrze panująca tam męska linia Jagiellonów. Natomiast w razie bezpotomnej śmierci Habsburgów - władzę w należących do nich krajach miał odziedziczyć Ludwik Jagiellończyk.

• Relacje z państwem Tureckim 

W XVI w. zaczęło narastać zagrożenie ze strony imperium osmańskiego i podległych mu Tatarów, którzy regularnie organizowali łupieżcze wyprawy na ziemie polskie. Obronę granicy południowo-wschodniej powierzono tzw. obronie potocznej, stałemu wojsku liczącemu 3 tys., żołnierzy. Na południowych kresach Rzeczpospolitej wzniesiono także wiele zamków i twierdz, m.in. Kamieniec Podolski, Zbaraż, Bracław, Bar. Podejmowano również działania dyplomatyczne, mające zmniejszyć zagrożenie ze strony imperium osmańskiego. W 1533 r. zawarto polsko-turecki pokój wieczysty. Dzięki temu konflikty pomiędzy obydwoma państwami wygasły do końca XVI w.