Skomplikowana sytuacja na frontach I wojny światowej, kolejne porażki państw centralnych: Niemiec oraz Austro-Węgier doprowadziły do podjęcia na nowo sprawy polskiej. Zaborcy składali Polakom mgliste obietnice, dążąc po pozyskania jak największej liczby polskich żołnierzy. O względy Polaków zabiegał również car Mikołaj II. Działania państw centralnych, zmusiły również państwa ententy do zajęcia stanowiska wobec kwestii niepodległości Polski.

Akt 5 listopada został ogłoszony w Warszawie i Lublinie w 1916 r. przez niemieckie i austriackie władze. Odezwa została podpisana przez cesarzy Niemiec i Austrii. Nazwana była „manifestem dwóch cesarzy”. Dokument niejasno zapowiadał utworzenie Polski na zdobytych ziemiach zaboru rosyjskiego. Miało być to „państwo samodzielne z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem", z własną amią, lecz o nieokreślonych granicach. Akt 5 listopada nie wspominał o niepodległości Polski, jedynie o jej „samodzielności". Wydano dokument, aby przekonać Polaków, że będą bić się o własną ojczyznę. Jednak mało kto chciał umierać za mgliste obietnice zaborców.

W odpowiedzi na Akt 5 listopada - car Mikołaj II ogłosił, że jednym z celów Wielkiej Wojny będzie „stworzenie wolnej Polski” z ziem trzech zaborów. Oświadczenie to poparły w styczniu 1917 r. - Wielka Brytania i Francja. Wkrótce po tych deklaracjach w Rosji obalono cara, a Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich potwierdziła prawo Polaków do własnego państwa (połączonego jednak sojuszem wojskowym z Rosją). 

Przełomowe znaczenie dla sprawy polskiej miało jednak orędzie prezydenta Stanów Zjednoczonych Thomasa Woodrowa Wilsona, wygłoszone w Kongresie Stanów Zjednoczonych 8 stycznia 1918 roku. W 14 punktach programu pokojowego Wilson przedstawił zasady, na których miał się opierać powojenny światowy porządek. Punkt 13 dotyczył utworzenia państwa polskiego ze swobodnym dostępem do Morza Bałtyckiego. Po raz pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych uznał wówczas powstanie niepodległej i samodzielnej Polski za jeden z warunków trwałego pokoju w Europie.