Proces kształtowania się polis spartańskiej i jej ustroju.

Kształt terytorialny oraz ustrój Sparty były efektem długiego procesu zainicjowanego pod koniec II tysiąclecia p.n.e. wraz z przybyciem na Peloponez plemion doryckich. 

Początek spartańskiej polis dały cztery wsie położone nad rzeką Eurotas: Kynosoura, Mesoa, Pitana i Limnaj. 

Z czasem Spartanie podbili Lakonię - ziemie położone w dolinie Eurotasu rozciągające się między górami Tajget na zachodzie oraz Parnon na wschodzie. 

Olbrzymie znaczenie dla dalszego rozwoju Sparty miał podbój żyznej Mesenii, o którą w VIII i VII w. stoczono dwie ciężkie wojny. Po opanowaniu Mesenii - Spartanie zamienili większość jej rdzennej ludności w niewolnych chłopów - helotów.

Budowa przez Spartę swojego władztwa terytorialnego zakończyła się w połowie VI w. p.n.e. Obszar państwa sięgał ok. 8500 km². Centralny ośrodek Sparty (5 wsi) zajmował powierzchnię ok. 300 ha, zamieszkaną przez kilka tysięcy ludzi. 

Za twórcę ustroju społecznego i politycznego Sparty uważana się Likurga. To jemu przypisuje się autorstwo surowych praw spartańskich. 

Fundament ustroju politycznego Sparty stanowiła "Wielka Rhetra" (regulacje prawne spisane przez Likurga). Wprowadzała ona regularne posiedzenia zgromadzenia ludowego, potwierdzała dominującą rolę królów oraz geruzji.

Od czasów Likurga w Sparcie panowały surowe obyczaje, równość majątkowa oraz absolutna wyższość dobra wspólngo nad interesem jednostki.