Rzeczpospolita w czasach saskich.

Potoczna opinia o czasach saskich jest negatywna. Powszechnie widziano w nich upadek moralności, konsumpcję ponad stan, ciemnotę, bigoterię oraz utratę instynktów państwowych wśród polskiej szlachty i magnaterii. Po wielkiej wojnie północnej (1700 - 1721) Polska była doszczętnie zniszczona. Państwo pogrążyło się w anarchii, czemu sprzyjała polityka sąsiednich mocarstw mieszających się w sprawy wewnętrzne państwa polsko - litewskiego. Już w 1720 r. (traktat poczdamski) Prusy oraz Rosja porozumiały się w sprawie utrzymania w Polsce dotychczasowego ustroju politycznego, szczególnie wolnej elekcji i liberum veto. W związku ze zbliżającą się śmiercią Augusta II - Rosja, Prusy oraz Austria zawarły między sobą w 1732 r. traktat "trzech czarnych orłów" - zakładający wspólną politykę mocarstw wobec Rzeczpospolitej, służącej jej osłabieniu.

W końcowych latach panowania Augusta III Sasa dokonał się całkowity rozkład ustroju państwowego Rzeczypospolitej. Przy całkowitej bierności króla państwem władali jego faworyci, dążący jedynie do własnego wzbogacenia. Pogrążone w wewnętrznych konfliktach państwo polsko - litewskie, otoczone potężnymi sąsiadami przestawało się liczyć w stosunkach międzynarodowych.

Czasy saskie były okresem ubożenia wielu miast i wsi, ciemnoty oraz nietolerancji religijnej. Starcia magnackich stronnictw przeradzały się w wojny domowe, które były na rękę ościennym mocarstwom. Mimo to, w czasach saskich dokonały się również korzystne przemiany. Należą do nich m.in:

• wzrost liczby mieszkańców;
• ożywienie gospodarcze - powstawały manufaktury magnackie oraz banki;
• postęp w rolnictwie - chłopi nauczyli się uprawiać ziemniaki, które ratowały ich przez głodem;
• rozwój oświaty - w czasach Augusta III Sasa zaczęto odbudowywać szkoły parafialne. Pod koniec XVIII w. w państwie polsko - litewskim istniało ich aż 1500,
• założenie Collegium Nobilium przez księdza Stanisława Konarskiego, którego zadaniem było kształcenie młodzieży szlacheckiej według nowych wzorców;
• założenie biblioteki braci Załuskich w Warszawie. Jej księgozbiór liczył ponad 300 tysięcy tomów i należał do największych w Europie;
• rozwój piśmiennictwa - w połowie XVIII w. w Warszawie zaczęły ukazywać się czasopisma: "Wiadomości Ekonomiczne i Uczone" oraz "Patriota Polski";