mieszkańcy prowincji

elit rzymskich

kupców

chłopów

niewolników

Mieszkańcy prowincji nie otrzymali rzymskiego obywatelstwa. Ich prawa zostały ograniczone. W zamian za lojalność względem Rzymian - obejmowali niższe urzędy. Wraz z upływem czasu ulegali romanizacji - przejmowali kulturę rzymską oraz język łaciński. Często bywali niezadowoleni z rządów namiestników, którzy obarczali ich wysokimi podatkami.

Na skutek rzymskich podbojów znacznie poprawiła się sytuacja materialna rodzin namiestników, dowódców wojskowych oraz senatorów. W ich rękach znalazły się bogate łupy wojenne oraz większość ziem w Italii. Bywało, że wbrew prawu przejmowali małe gospodarstwa rolne, które następnie przekształcali w ogromne majątki ziemskie. Do pracy na roli najmowali niewolników.

Kupcy żyli na wysokim poziomie, wiodło im bardzo dobrze. W wyniku rzymskich podbojów do Rzymu trafiały produkty z całego ówczesnego świata, a towary wytworzone na terenie Italii docierały do najdalszych zakątków imperium. Wymiana handlowa przynosiła kupcom znaczne zyski.

Chłopi żyli na wsiach, zajmowali się uprawą roli oraz hodowlą bydła. Doglądali plantacji oliwek oraz winorośli. Drobni i średni chłopi uprawiali swe niewielkie gospodarstwa za pomocą prymitywnych narzędzi. Mieli niewielkie potrzeby i nie byli konsumentami większości artykułów produkowanych w miastach. Dziś na rozległych obszarach zachodniej Europy archeolodzy odkrywają ruiny villae i rekonstruują życie ich mieszkańców.

Niewolnicy znajdowali się najniżej w hierarchii społecznej starożytnego Rzymu. Stawali się nimi m.in. jeńcy wojenni i niewypłacani dłużnicy. Przynależność do tej grupy społecznej była dziedziczna.

Niewolnicy nie posiadali żadnych praw, byli własnością pana, który dysponował wobec nich prawem "życia i śmierci". Niektórzy niewolnicy walczyli w amfiteatrach jako gladiatorzy.