Zmiany, które zaszły w szkolnictwie polskim w II połowie XVIII w. to:

• Powołana w 1773 r. Komisja Edukacji Narodowej, pełniąca funkcję ministerstwa oświaty dokonała głębokiej reformy i laicyzacji programów nauczania. Zajęcia zaczęto prowadzić w języku polskim. Zmniejszono liczbę godzin religii i łaciny. Większy nacisk położono na nauczanie historii, geografii, prawa, języków nowożytnych, matematyki i nauk przyrodniczych. Szkoły miały odtąd nie tylko kształcić młodzież na światłych obywateli, ale również wychowywać ich na patriotów.

• Utworzono dwie szkoły główne: Koronną w Krakowie i Litewską w Wilnie. 

• Z polecenia KEN, Hugo Kołłątaj przeprowadził reformę Akademii Krakowskiej. Wprowadził m.in. wykłady z nauk przyrodniczych i literatury polskiej, umożliwił dostęp do nauki studentom pochodzącym z mieszczaństwa, uporządkował sprawy majątkowe akademii, umożliwił rozwój postępowych ideii. 

• Ksiądz Marcin Poczobut dokonał modernizacji Akademii Wileńskiej. 

• W szkołach parafialnych nauka była prowadzona według nowych programów nauczania i oświeceniowych podręczników. 

• Dzieło KEN przetrwało po upadku Rzeczypospolitej w 1795 r. W kolejnych dziesięcioleciach polska młodzież dzielnie walczyła o niepodległość kraju.