W epoce średniowiecza panował uniwersalizm, polegający na wspólnocie zainteresowań oraz ideałów a także na jednej świadomości historyczno - kulturowej. Uniwersalizm oznaczał: jedność religii (chrześcijaństwo), języka (języka łacińskiego) oraz państwa. Na całym kontynencie panowało chrześcijaństwo, papieża uznawano za następcę Chrystusa na ziemi, natomiast cesarza za najwyższego władcę świeckiego. Ludzie wykształceni, pochodzący z różnych krajów porozumiewali się za pomocą łaciny, którą stosowano do zapisywania listów, traktatów politycznych i religijnych oraz dzieł naukowych. Otaczający świat tłumaczono dosłowie na podstawie Biblii. Według ówczesnych ludzi chrześcijanin powinien przede wszystkim modlić się i pracować, a także przestrzegać wielu surowych postów. Mieszkańcy Europy starali się postętępować tak, aby osiągnąć zbawienie, które uważano za najważniejszy cel ziemskiego bytu. Do najważniejszych wzorców osobowych w średniowieczy należeli: asceta, rycerz i władca.