Przyczyny (bezpośrednie i pośrednie) potopu szwedzkiego:

• Detronizacja Zygmunta III Wazy w Szwecji;
• Osłabienie Rzeczpospolitej w wojnie z Kozakami oraz Rosją;
• Pragnienie przejęcia przez Szwecję kontroli nad Morzem Bałtyckim (Dominium Maris Baltici);
• Chęć uzyskania łupów wojennych przez armię Karola X Gustawa;