Na początku XVI w. Kościół przeżywał kryzys spowodowany symonią i nepotyzmem. Oburzenie wiernych budziła sprzedaż odpustów. Poważnych reform w Kościele zaczął domagać się wówczas niemiecki zakonnik Marcin Luter. W 1517 r. w Wittenberdze ogłosił 95 tez dotyczących sytuacji wewnątrz Kościoła. Wydarzenie to zapoczątkowało ruch religijno - społeczny określany jako reformacja. W jej wyniku doszło do podziałów w Kościele katolickim i powstania nowych wyznań religijnych zwanych protestantyzmem. Zalicza się do nich utworzony przez Lutra Kościół luterański, Kościół anglikański, założony przez króla Henryka VIII, oraz kalwinizm, czyli wyznanie skupiające zwolenników poglądów Jana Kalwina. Rozłam w Kościele doprowadził do wybuchu długotrwałych wojen na tle religijnym. W Niemczech konflikty te zakończyły się zawarciem pokoju w Augsburgu.