Charakterystycznymi procesami dla wielu państw w drugiej połowie XIX w. były: demokratyzacja życia politycznego oraz powstanie społeczeństwa industrialnego. W wyniku przemian poddani zyskiwali nowe, szersze prawa i powoli stawali się obywatelami. Coraz większe znaczenie zaczął zdobywać także ruch robotniczy. W 1864 roku z inicjatywy Karola Marksa powołano I Międzynarodówkę. Głoszone przez nią hasła nie zostały jednak zrealizowane, Wkrótce w jej miejsce powstała II Międzynarodówka. Odmienne założenie miała socjaldemokracja, której teoretykiem był Edward Bernstein oraz anarchiści na czele z Michaiłem Bakuninem. Do ważnych wydarzeń należało ogłoszenie przez papieża Leona XIII w 1891 roku encykliki "Rerum novarum" i powstanie chadecji. W tym okresie narodził się też nowoczesny nacjonalizm. Pod koniec XIX w. aktywną działalność prowadziły także emancypantki, domagające się równouprawnienia kobiet i wyzwolenia ich spod zależności mężczyzn. Ponadto część z nich - nazwana sufrażystkami - walczyła o uzyskanie przez kobiety praw wyborczych.