Jan Matejko podejmował w swych działach tematykę historyczną, która przedstawiała Polakom artystyczną wizję ważnych i triumfalnych wydarzeń z polskich dziejów. Do najsłynniejszych obrazów tego krakowskiego malarza należą: "Bitwa pod Grunwaldem", "Hołd pruski", "Jan Sobieski pod Wiedniem", "Konstytucja 3 maja". Matejko budował i podtrzymywał poczucie polskości wśród rodaków. Na swoich płótnach umieszczał także przestrogi i upomnienia, aby pamiętać o historii i wyciągać z niej wnioski (obraz: "Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska"). W trudnym okresie zaborów prezentował momenty zwycięstw Rzeczpospolitej nad ciemiężycielami, tworzył swe dzieła "ku pokrzepieniu serc", aby podtrzymać polską świadomość narodową.