Gleby strefowe występują wyłącznie w obrębie określonej strefy klimatyczno-roślinnej (np. gleby tundrowe tylko w strefie klimatu okołobiegunowego, w klimacie subpolarnym, na obszarze zajętym przez tundrę). Z kolei gleby śródstrefowe są bardziej związane z lokalnymi warunkami środowiska niż z klimatem i mogą występować w obrębie kilku stref klimatyczno-roślinnych, np. mady tworzą się w dolinach rzecznych zarówno strefy umiarkowanej (np. na Żuławach Wiślanych w pobliżu ujścia Wisły) jak i równikowej (np. w dolinie Amazonki).