Na zmiany przyrostu rzeczywistego wpływają dwie zmienne: przyrost naturalny oraz saldo migracji. Po 1945 zmiany przyrostu rzeczywistego były związane:

- w latach 50. XX wieku z bardzo wysokim przyrostem naturalnym, który był spowodowany zakończeniem działań wojennych, stabilną sytuacją polityczną i powrotem żołnierzy do rodzinnych domów; 

- w pierwszych latach po wojnie za wzrost przyrostu rzeczywistego odpowiedzialny, w nieco mniejszym stopniu, było dodatnie saldo migracji (w latach 50. XX wieku zdarzało się to w pojedynczych latach);

- kolejne niże i wyże demograficzne, związane z wchodzeniem na przemian w okres rozrodczy mało licznych roczników z okresu II wojny światowej i licznych roczników, które urodziły się bezpośrednio po wojnie i w latach 50. XX wieku;

- ujemne saldo migracji, zwłaszcza po roku 2004, kiedy to Polska wstąpiła do Unii Europejskiej;

- zmiana modelu rodziny, zwłaszcza od lat 90. XX wieku (na 2+1), co znacząco obniżyło przyrost naturalny;