a) Przykładowa propozycja tytułu podanego fragmentu Summy teologicznej, usiłująca ująć istotę analizowanego zagadnienia:
Przytoczony fragment tekstu autorstwa św. Tomasza z Akwinu w zwięzły sposób wyjaśnia, jakie są główne dające się wyróżnić rodzaje prawa. Wskazuje, że nadrzędne i naczelne jest prawo wieczne (lex aeterna), ustanowione przez Boga i normujące porządek wszechświata, zarówno jeśli chodzi o występujące w nim byty nieożywione, jak i ożywione. Istoty racjonalne, mocą swojego rozumu, mogą o własnych siłach odczytywać ten ogólnoświatowy ład, zatem świadomie uczestniczą w prawie wiecznym, a to ich uczestnictwo w owym prawie nazywa się prawem naturalnym (lex naturalis). Z prawa naturalnego, zdaniem Tomasza, rozum ludzki może wyprowadzać bardziej szczegółowe zalecenia i opracowywać przepisy prawa stanowionego (pisanego), nazywanego przez Akwinatę prawem ludzkim (lex humana). Oprócz tego filozof wskazuje na istnienie jeszcze jednego typu prawa, będącego prawem objawionym, a jest nim odnoszące się do wątków religijnych (częściowo też moralnych) prawo Boże (lex divina). Dlatego przytoczony fragment Summy teologicznej można by, przykładowo, zatytułować: Cztery główne typy prawa.
b) Czy prawo państwowe, zdaniem św. Tomasza, powinno podlegać innym prawom?
Św. Tomasz z Akwinu uważał, że prawo państwowe, czyli tworzone przez ludzi, tj. lex humana (inaczej nazywane prawem stanowionym lub pisanym), powinno podlegać prawu naturalnemu (lex naturalis), które z kolei jest odczytaniem przez istoty rozumne i wolne porządku prawa wiecznego (lex aeterna) ustanowionego przez Boga. O ile prawo naturalne wskazuje ogólnie, co jest dobre, a co złe, jak też nakazuje czynienie dobra i unikanie zła, to przepisy prawa stanowionego powinny być uszczegółowieniem prawa naturalnego do konkretnych sytuacji z różnych sfer życia codziennego.
c) Czy zdolność odróżniania dobra od zła wypływa z prawa naturalnego, czy ludzkiego?
Zdolność odróżniania dobra od zła związana jest, zdaniem św. Tomasza, z światłem naturalnego rozumu. Istoty racjonalne i wolne, czyli takie, jak ludzie, świadomie mogą odczytywać ustanowiony przez Bożą Opatrzność porządek prawa wiecznego (lex aeterna). To odczytanie prawa wiecznego przez ludzi nazywa się prawem naturalnym (lex naturalis), które w sensie ogólnym nakazuje czynić dobro i unikać zła, a przede wszystkim wskazuje, co jest dobre, a co złe.
d) Dawca prawa naturalnego w ujęciu św. Tomasza:
Prawo naturalne (lex naturalis), w ujęciu św. Tomasza z Akwinu, jest odczytaniem przez istoty rozumne i wolne porządku prawa wiecznego (lex aeterna), będącego ładem panującym we wszechświecie, ustanawianym przez Bożą Opatrzność. Czymś szerszym od prawa naturalnego jest więc prawo wieczne, ustalone przez samego Boga. Dawcą prawa naturalnego jest zatem Bóg-Absolut, choć tymi, które prawo naturalne odczytują (mocą swojego rozumu), są istoty racjonalne i wolne, czyli przede wszystkim ludzie.
Marcin Murzyn
Nauczyciel filozofii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

