Zjawisko kontrakcji objętości to zjawisko fizyczne, polegające na zmniejszeniu objętości roztworu lub mieszaniny na skutek reakcji chemicznej lub oddziaływań międzycząsteczkowych. Występuje ono np w mieszaninie wody i alkoholu etylowego (etanolu), gdzie następuje przyciąganie cząsteczek alkoholu przez cząsteczki wody, przez co sumaryczna objętość zmieszanych cieczy jest mniejsza niż wynikałoby to z obliczeń. Spowodowane jest to powstawaniem wiązań wodorowych pomiędzy atomem wodoru grupy hydroksylowej (-OH) alkoholu a wolnymi parami elektronowymi znajdującymi się na atomie tlenu znajdującym się w cząsteczce wody.