Zadanie 22.

Żbik europejski (Felis silvestris silvestris) jest obok rysia euroazjatyckiego (Lynx lynx)jedynym dzikim przedstawicielem rodziny kotowatych (Felidae) występującym w Polsce. Żbiki są terytorialne: terytorium samca pokrywa się z terytoriami 2–3 samic. Żyją w lasach liściastych lub mieszanych, z bogatym podszytem. Pokarm zdobywają przede wszystkim na obrzeżach lasów, a także w zakrzaczeniach śródpolnych, na polanach leśnych, w dolinach
potoków i rzek. Żbiki występują w południowo-wschodniej Polsce i są to rozproszone, niewielkie populacje – o łącznej liczebności co najwyżej 200 osobników. Trudność w oszacowaniu liczby żbików sprawia ich swobodne krzyżowanie się z kotami domowymi (Felis silvestris catus), które pochodzą od afrykańskiego podgatunku żbika (Felis silvestris lybica). Niektórzy naukowcy uważają nawet, że kotożbiki (płodne mieszańce kota ze żbikiem) stanowią większość osobników żyjących na wolności. Jak dotychczas, ścisła ochrona gatunkowa żbika oraz ochrona jego siedlisk nie doprowadziły do znaczącego wzrostu liczebności populacji tego kota. Głównymi czynnikami zagrażającymi zmienności genetycznej żbika europejskiego są także mała liczebność populacji i postępująca fragmentacja jego siedlisk. Zalecanym działaniem ochronnym jest wyznaczenie i odtworzenie sieci korytarzy migracyjnych łączących ostoje tego gatunku.

Na podstawie: Polska Czerwona Księga Zwierząt. Kręgowce, pod red. Z. Głowacińskiego, Warszawa 2001,
P. Adamski i inni, Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000, t.6, Warszawa 2004

Zadanie 22.1.

Na podstawie przedstawionych informacji oceń, które z poniższych wniosków są uprawnione. Zaznacz T (tak), jeśli wniosek jest uprawniony, albo N (nie) – jeśli jest nieuprawniony.

Zadanie 22.2.

Wyjaśnij, dlaczego krzyżowanie się żbików z kotami domowymi stanowi zagrożenie dla istnienia żbika europejskiego. W odpowiedzi odnieś się do zmian w puli genowej żbika.

Zadanie 22.3.

Na podstawie przedstawionych informacji wyjaśnij, dlaczego rozbudowa sieci drogowej na terenach, na których występują żbiki europejskie, jest zagrożeniem dla ich liczebności i różnorodności genetycznej. W odpowiedzi odnieś się do biologii żbika lub procesów ewolucyjnych.
1. Zagrożenie dla ich liczebności:
2. Zagrożenie dla ich różnorodności genetycznej:

---

Rozwiązanie:

Zadanie 22.1.

Zadanie 22.2.

Krzyżowanie się żbików z kotami domowymi stanowi zagrożenie dla istnienia żbika europejskiego, gdyż prowadzi do wymieszania puli genowych dwóch podgatunków (kota domowego i żbika europejskiego). Zostaną wprowadzone obce geny do genotypu żbika europejskiego. Wymieszane geny będą skutkować zanikiem widocznej odrębności fenotypowej żbika u potomstwa mieszańców. 

Zadanie 22.3.

1. Zagrożenie dla ich liczebności: rozbudowa siec dróg na terenach, na których występują żbiki europejskie może doprowadzić do zwiększonej śmiertelności tych zwierząt w wyniku wypadków komunikacyjnych. Ponadto, utrudnione jest również znalezienie partnera do rozrodu oraz polowania poprzez utrudnioną migrację.

2. Zagrożenie dla ich różnorodności genetycznej: rozbudowa sieci drogowej na terenach, na których występują żbiki europejskie prowadzi do fragmentacji ich siedliska, a co za tym idzie - żbiki mając utrudnione migracje nie będą przekraczać drogi i przepływ genów między populacjami zostaje zatrzymany, co zmniejsza ich różnorodność genetyczną.