W państwie demokratycznym wybory pełnią kilka najważniejszych funkcji:

a) Funkcja programowo-polityczna
- umożliwia obywatelom wybór partii lub kandydatów, których programy polityczne są im najbliższe;
- wybory pokazują, jakie poglądy i wartości dominują w społeczeństwie w danym momencie.

b) Funkcja kontrolna
- daje obywatelom możliwość ocenienia dotychczas rządzących: jeśli władza działała źle, może zostać odsunięta od stanowisk;
- w ten sposób rządzący są poddawani okresowej kontroli społecznej.

c) Funkcja kreacyjna
- dzięki wyborom tworzy się nowy skład organów władzy (na przykład parlamentu, prezydentury, samorządów);
- obywatele mają realny wpływ na to, kto będzie sprawował władzę.

d) Funkcja legitymizująca
- wybory nadają władzom legalność i społeczną akceptację;
- rządzący mogą powoływać się na demokratyczny mandat do podejmowania decyzji w imieniu obywateli.

W skrócie: wybory nie tylko wyłaniają władzę, ale też pozwalają społeczeństwu ją oceniać, tworzyć, korygować i uzasadniać (tj. legitymizować).