Życie obywatela w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) było silnie kształtowane przez realia polityczne państwa komunistycznego, podporządkowanego partii rządzącej - Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Poniżej krótka charakterystyka:

1) Aspekt polityczny:

• Władza była sprawowana autorytarnie przez partię komunistyczną, a wybory miały charakter fasadowy (brak pluralizmu).
• Obywatele nie mieli realnego wpływu na decyzje polityczne - sprzeciw wobec władzy mógł skutkować represjami (zwolnienia z pracy, aresztowania, inwigilacja).
• Działała cenzura i służby bezpieczeństwa kontrolujące życie publiczne i prywatne (na przykład SB).

2) Aspekt społeczny:

• Obowiązywała oficjalna ideologia socjalistyczna - promowano „klasę robotniczą” i równość społeczno-ekonomiczną (choć w praktyce istniały przywileje dla członków partii).
• Istniały problemy z dostępem do towarów (kolejki, kartki na żywność), ale państwo gwarantowało zatrudnienie i podstawowe zabezpieczenia socjalne.
• Kultura i media były kontrolowane, ale stanowiły także przestrzeń dla bardziej subtelnego sprzeciwu i ironii wobec władzy.

3) Aspekt obyczajowy:

• Państwo ingerowało w życie prywatne (na przykład ograniczenia w podróżowaniu za granicę, kontrola religijności, naciski na świeckie śluby i pogrzeby).
• Panowała jednolita narracja obyczajowa - na przykład rola kobiety jako pracownicy i matki była promowana przez propagandę.
• Jednak w życiu codziennym Polacy potrafili tworzyć własne, niezależne przestrzenie (na przykład życie rodzinne, wspólnoty religijne, opozycja).

Podsumowując: obywatel PRL żył w systemie ograniczonej wolności, pod stałym nadzorem państwa, ale jednocześnie nauczył się funkcjonować „między wierszami” - adaptując się, opierając lub wycofując z życia publicznego.