Przez rolę społeczną rozumie się zbiór zachowań oczekiwanych od jednostki przez społeczeństwo w związku z zajmowaniem przez nią określonego statusu społecznego. To, że ktoś pełni daną rolę społeczną oznacza, iż spoczywają na nim konkretne wymogi moralne i prawne, w tym zakazy i nakazy, a także stosowny zakres odpowiedzialności (o charakterze moralnym i/lub prawnym). Przykładowo, jeśli ktoś pełni rolę nauczyciela, to oczekuje się od niego starannego nauczania i wychowywania uczniów. Z kolei jeśli ktoś spełnia rolę ucznia, to oczekuje się od niego, że będzie sumiennie wywiązywał się z obowiązków szkolnych, dbał o swój rozwój intelektualny, moralny i fizyczny, a także zachowywał się z szacunkiem wobec innych ludzi, w tym w szczególności wobec wszystkich pracowników szkoły i swoich kolegów.

Człowiek pełni w swoim życiu, w tym także równocześnie, wiele różnych ról społecznych. Przykładowo, jednostka może realizować zarazem takie role, jak: ucznia, dziecka, przyjaciela, zawodnika klubu sportowego, uczestnika koła naukowego, sąsiada, obywatela, wolontariusza i korepetytora. Dlatego mówimy o zespołach ról społecznych. Niekiedy, z uwagi na ograniczone zasoby czasowe, finansowe czy zdrowotne, trudno jest sprostać wymogom wiążącym się ze wszystkimi wypełnianymi przez siebie rolami społecznymi. Co więcej, bywa, że poszczególne role, jakie spełnia jednostka, wymagają zachowań bądź realizowania wartości, które są względem siebie sprzeczne. Sytuacje takie nazywa się konfliktami ról.