Rozwiązanie 1.:

Współczesne nauki społeczne wywodzą się z tradycji badawczych takich nauk, jak filozofia, etyka, ekonomia i historia. Za moment, w którym z filozofii jako odrębna nauka wydzieliła się socjologia, uznaje się pierwszą połowę XIX wieku i aktywność Augusta Comte'a, formułującego postulat nauki pozytywnej, odwołującej się do badania faktów i relacji pomiędzy nimi. Badacze tacy, jak wspomniany Comte, ale też Karol Marks, Fryderyk Engels i Herbert Spencer dążyli do wyjaśniania zjawisk społecznych poprzez wykorzystanie metod naukowych, niekiedy posiłkując się wzorcami czerpanymi z nauk przyrodniczych.

Pierwszymi ważnymi socjologami byli między innymi: Herbert Spencer, Karol Marks, Max Weber, Émile Durkheim i Ludwik Gumplowicz.

Herbert Spencer sformułował filozoficzną wersję teorii ewolucji, dowodząc, że ewolucja przebiega nie tylko w przyrodzie, ale też w społeczeństwie i w domenie kultury. Socjologia zawdzięcza mu wprowadzenie do użycia takich pojęć, jak: 'funkcja', 'system', 'struktura społeczna', 'instytucja' czy 'społeczeństwo przemysłowe'.

Karol Marks zasłynął jako autor Kapitału. Analizował klasy społeczne i wzajemne stosunki, w tym konflikty, między nimi. Stał się twórcą tzw. materializmu historycznego, uważając, że to byt (warunki życiowo-materialno-ekonomiczne) określa świadomość. Scharakteryzował też problem wyzysku mas pracujących i przedstawił teorię alienacji pracy.

Max Weber wprowadził do socjologii teorię typów idealnych, a także prowadził badania z zakresu etyki życia gospodarczego i rozważał różne typy legitymizacji i sprawowania władzy politycznej.

Émile Durkheim do dziś uważany jest za jednego z ojców socjologii. Opracował teorię faktów społecznych, twierdząc, że są one właśnie tym, co powinni badać uczeni z zakresu nauk socjologicznych. Zajmował się również badaniem roli religii w życiu społecznym i określeniem charakteru różnych typów więzi społecznych.

Ludwik Gumplowicz znany jest ze sformułowania teorii podboju i przemocy, którą starał się wyjaśnić genezę państwa. Jednak oddziałał także na metodologię nauk społecznych, dążąc do sformułowania praw socjologicznych o uniwersalnym charakterze.

 

Rozwiązanie 2.:

Nauki społeczne jako dziedzina naukowa zaczęły rozwijać się w XIX wieku wraz z rozwojem rewolucji przemysłowej i urbanizacji. Pierwsze próby ujęcia społeczeństwa jako obiektu badań naukowych pojawiły się w drugiej połowie XIX wieku i skupiały się na różnych aspektach życia społecznego, takich jak ekonomia, polityka, religia, kultura czy prawo.

Nie można jednak zapominać o tym, że zanim ukształtowały się nauki społeczne, prowadzono już pogłębioną refleksję nad społeczeństwem i mechanizmami, jakie nim władają. Czyniono to przede wszystkim w ramach filozofii społecznej, filozofii polityki, filozofii prawa i filozofii człowieka.

August Comte był jednym z pierwszych myślicieli, którzy zaczęli używać terminu 'socjologia'. Zaproponował on, że socjologia powinna być nauką o społeczeństwie opartą na metodach nauk przyrodniczych, takich jak obserwacja i eksperyment. Comte stworzył także hierarchię nauk, zaczynając od matematyki i fizyki, a kończąc na socjologii, która miała zajmować się badaniem społeczeństwa jako całości.

Herbert Spencer w swoich pracach skupiał się na analogii między społeczeństwem a organizmem ludzkim, co doprowadziło go do koncepcji 'przeżycia najsilniejszego'. Według Spencera, społeczeństwo jest naturalnie ewoluującym organizmem, w którym silniejsze jednostki przetrwają i rozwiną się, a słabsze zanikną.

Émile Durkheim skupiał się na badaniu społeczeństwa jako całości, a jego najważniejszą koncepcją była teoria integracji społecznej. Durkheim wyróżnił dwa rodzaje integracji społecznej: mechaniczną, opartą na podobieństwie jednostek, a także organiczną, opartą na zależnościach i różnorodności w społeczeństwie. Durkheim jest ponadto znany ze swojego wkładu w badanie samobójstw.

Max Weber to jeden z najważniejszych socjologów w historii, którego prace miały ogromny wpływ na rozwój teorii społecznych. Weber był zwolennikiem interpretatywnej teorii działań, która skupiała się na badaniu znaczeń, które jednostki przypisują swoim działaniom. Jego prace skupiały się na tematach takich jak władza, biurokracja i religia, a jego koncepcja 'typów czystych' ('typów idealnych') była ważnym wkładem w teorię klasyfikacji społecznej.