Koncepcja praworządności wskazuje na funkcjonowanie dwóch jej aspektów, a mianowicie praworządności formalnej i materialnej. Pierwsza z nich  mówi o tym, że mamy do czynienia z praworządnością, gdy dane państwo konsekwentnie przestrzega prawa ustanowionego przez uprawnione do tego podmioty. Co więcej, konieczne jest przestrzeganie owego prawa, bez względu na jego treść. Praworządność formalna daje obywatelom poczucie bezpieczeństwa. Niemniej ten aspekt praworządności może być również swego rodzaju usprawiedliwieniem dla funkcjonowania reżimów totalitarnych. Z kolei praworządność materialna polega na tym, że działania podejmowane przez organy władzy publicznej opierają się nie tylko na podejmowaniu przez organy państwowe działań na podstawie i w granicach norm prawnych, ale również na gruncie fundamentalnych wartości, na których opiera się dana cywilizacja. Praworządność w ujęciu materialnym gwarantuje, że w danym systemie realizowane będą podstawowe prawa oraz wolności. 

 

Zasady chroniące praworządność:

• funkcjonowanie demokratycznego systemu prawnego, 
• istnienie stabilnego rozwoju ekonomicznego, 
• wysoki poziom kultury politycznej, 
• wysoki poziom kultury prawnej, 
• hierarchiczny układ aktów prawnych, 
• przejrzystość procesu stanowienia prawa, 
• funkcjonowanie zasady mówiącej, że prawo nie działa wstecz, 
• instancyjność postępowania sądowego, 
• jawność postępowania sądowego.

 

Instytucje chroniące praworządność:

• sądy powszechne, 
• sady administracyjne, 
• sądy wojskowe, 
• Sąd Najwyższy, 
• Trybunał Konstytucyjny, 
• Trybunał Stanu, 
• Najwyższa Izba Kontroli, 
• Rzecznik Praw Dziecka, 
• Rzecznik Praw Obywatelskich, 
• Prokuratura.