Demokracja bezpośrednia - opiera się na podejmowaniu decyzji przez samych obywateli, czyli Naród, będący jednocześnie suwerenem. Ten rodzaj demokracji może przyjąć wiele form, m.in. lud (suweren) może podejmować decyzje w ramach referendum, weta ludowego, konsultacji ludowych, zgromadzenia ludowego, plebiscytów, inicjatyw ludowych oraz skarg obywatelskich. Ten rodzaj demokracji bezpośredniej sprawia, że naród ma większy oraz bezpośredni wpływ na decyzje podejmowane w ramach państwa. Model ten bardzo mocno zakorzeniony jest w Szwajcarii.

Formy demokracji bezpośredniej:

referendum,
weto ludowe,
konsultacja ludowa,
zgromadzenie ludowe,
plebiscyt,
inicjatywa ludowa,
głosowanie przez internet.

Referendum - to inaczej głosowanie, główna instytucja demokracji bezpośredniej. W referendum pełnoprawni obywatele wypowiadają się w drodze głosowania powszechnego w sprawach o istotnym znaczeniu publicznym. Instytucją zbliżoną do referendum jest plebiscyt.

Zasady przeprowadzania referendum ogólnokrajowego:

wystąpienie właściwego podmiotu z inicjatywą referendalną (np. w przypadku referendum o szczególnym znaczeniu dla państwa takimi podmiotami są: Sejm w formie uchwały - a dokładnie Prezydium Sejmu, komisja sejmowa bądź grupa co najmniej 69 posłów; na wniosek Senatu; na wiosek Rady Ministrów lub Prezydenta za zgodą Senatu),
Marszałek Sejmu sprawdza, czy wiosek referendalny został prawidłowo sporządzony w zakresie zgodności formalnej, jeśli nie, to odmawia on jego przyjęcia.
Jeżeli w referendum ogólnokrajowym weźmie udział więcej niż polowa uprawnionych do głosowania, to wówczas wynik tego referendum jest wiążący.
Po przeprowadzeniu referendum jego ważność jest badana przez Sąd Najwyższy.

Inicjatywa ludowa jest to prawo umożliwiające określonym podmiotom przedkładanie projektów aktów normatywnych władzy ustawodawczej. Inicjatywy ludowa w Polsce grupie co najmniej 100 000 obywateli. Po spełnieniu wymagań formalnych wyżej wskazany podmiot składa projekt ustawy na ręce Marszałka Sejmu RP.