KULTURA WSTYDE I KULTURA WINY

Kazdy z nas zyje w innej kulturze. Kultura zmienia się od miasta do miasta, od rodziny do

rodziny, od człowieka do człowieka. Jesteśmy rózni. Jeden mieszka pod mostem, inny w

blokowisku, a jeszcze inny w willi, Lokalną społeczność mogą tworzyć ludzie pochodzący z roznych krajów, środowisk, wyznający odmienne wartości. Pomimo tych różnic można się pokusić o generalną charakterystykę ludzi zachodu. Mamy wspólne wierzenia, które ukształtowaly naszą cywilizację. Te wierzenia stanowią fundament na którym budowano kraje Europy. Jedną z tych podwalin sa pojęcia dobra i zla. Prawie wszystko analizujemy z tej perspektywy, we wszystkich westernach i innych filmach o superbohaterach toczy się walka dobra ze zlem.

Kultura winy kładzie nacisk na rozwój sumienia, opiera się na koncepcji grzechu wpaja i zachęca do przestrzegania norm moralnych. Wina utożsamiana jest z pojęciem grzechu. Czlowiek kultury winy ma silne, wewnętrzne normy determinujące sposób zachowania, mechanizmy powstrzymujące przed popełnieniem niecnego czynu oraz mozliwości pozbycia się winy. Człowiek wie co jest złe i stara się unikać zachowań kłócących się z normą społeczną, nawet gdyby prawdopodobnie uniknął konsekwencji swych czynów. Nasze myślenie jest zawsze uwikłane w roztrząsanie winy, sprawiedliwości, dobra.

To myślenie dobro - zło jest tak głęboko w nas, że gdy pojawia się dylemat niełatwy do rozwiązania nie wiemy co z tym zrobić... Czy glodne dziecko kradnące jablko jest winne czy niewinne? Każdy kto nie myśli takimi kategoriami jak my jest nieracjonalny i nielogiczny.

Ściąganie w szkole jest oszustwem; a uczniowie powinni tego unikać (tyle teoria,

praktyka zapewne wygląda nieco inaczej). Ješli na publicznym basenie usłyszymy

dźwięk gwizdka ratownika, każdy zacznie się rozglądać dookola kto znowu coś

przeskrobal, gdy się okaże że to nie my, natychmiast wracamy do przerwanej zabawy.

Policjant zamacha na nas lizakiem, a my zaczynamy myśleć - czyżbym przekroczyl

prędkość, nie użyl kierunkowskazu?

Podwaliny pod kulturę winy kładziono w starożytnym Rzymie (system prawny) i za czasów wczesnego chrześcijaństwa (pojęcie grzechu, zła).

Oto fragment jednego tekstu.

Niespowinowacone ze sobą osoby płci przeciwnej nie mogą się spotykać. Policja religiima patroluje miejsca uczęszczane przez młodych ludzi. W lipcu 2009 roku za tego rodzaj przestępstwo" aresztowane zostały dwie siostry dziewiętnastoletnia Nouf oraz drudziesto-jedno letnia Reem Policja religijna zabiera je na komisariat; nastepnie umieszczone są w schronisku dla kobiet. Rozmawianie z mężczyzną nienależącym do rodziny. czy też niewinne spotkanie z takimze mężczyzną plami honor rodziny. A honoru rodziny trrcha hronič Miali tago hriadomość brat oby sióstr oraz szanowny papa Homorty brat środku dnia, na ulicy przed schroniskiem dla koblet, w obecności kary zastrzelil obie kobiety.Nie wszyscy postępują opierając się na modelu wina-niewinność. W świecie arabskim wygląda to nieco inaczej. Spójrzmy jak zachowa się Arab w sytuacji przywolanej nicco wcześniej. Sciąganie w szkole jest postrzegane przez pryzmat rezultatu. Ktoś, kcto ściąga i dostanie bardzo dobrą ocenę to zuch, ten który zostanie przyłapany na ściąganiu plami honor rodziny. Plywamy na basenie, na dźwięk gwizdka ratownika zatrzyma się Europejczyk, Arab plywa dalej. Policjant zatrzyma Araba. Wówczas kierowca okrzyczy policjanta. Powie, ze się spieszy i w takim razie jakim prawem ktoś śmie go zatrzymywać? alamy nieco inaczej. W świecie arabskim wina nie ma takiej sily rażenia jak w spoleczeństwie zachodnim. Tu liczy się honor

i plama na honorze czyli wstyd.

w Europie wychowujemy dzieci nieco inaczej. Dzieci bawiąc się mogą być hałaśliwe, aby tylko nie niszczyły rzeczy i nie obrażały innych. U Arabów dzieci mają zachowywać się honorowo i gdy zachowują się niegodnie mogą oczekiwać reakcji ze strony rodziny lub plemienia.

Wstyd wymaga zawsze jakiegoś obserwatora - to krytyka otoczenia sprawia, ze pojawia się poczucie wstydu. Arab czy Japończyk nie widzi problemu, dopóki jego niewłaściwe zachowanie nie wyjdzie na jaw. W kulturze wstydu opowiadanie o „nieodpowiednim zachowaniu" tylko potęguje uczucie wstydu. Stąd w tradycyjnej religii japońskiej - shintoizmie - nie spotykamy spowiedzi. Istotne są natomiast rytuały, które maja pomóc w zdobyciu przychylności bogów. Ponadto nalezy brać pod uwagę fakt, że ludzie będący częścią kultury wstydu mogą inaczej

reagować pod wpływem emocji. Na przykład Arab, którego honor ucierpiał, može szukać

zemsty na tym, który wstyd wywołał. Japończyk w tej sytuacji może wybrać honorowe

samobójstwo.

Należy wspomnieć o innej fundamentalnej różnicy między Zachodem a Wschoden kulturą winy a kulturą wstydu. Chodzi mianowicie o rolę jednostki. Zachód pielęgnuj jednostkę, stawia ją na piedestale i domaga się poszanowania jej praw. Indywidualizı niezależność, samodzielność - to cechy, które są podziwiane i gwarantują w zachodnie społeczeństwach sukces. Inaczej jest w Azji czy na Bliskim Wschodzie. Najważniejs jest grupa - bliższa i dalsza rodzina, klan, firma, naród. Osobiste szczęście nie me być przedkladane nad dobro ogólu. Japończyk czy Arab myśląc o sobie, widzi zazwyczaj jako część większej całości. Jego miejsce w spoleczeństwie jest doklad określone poprzez liczne zobowiązania i powinności. Tylko należyte rozpoznanie ic wypełnienie może prowadzić do godnego życia.

Wyjaśnij, jak rozumiesz określenia ,, kultura winy,, i ,kultura wstydu".