Uwaga! Jest to przykładowe rozwiązanie, które powinno stanowić inspirację do przygotowania własnej wypowiedzi.

Kontekst podstawowy: Madame Antoniego Libery

Wybrany dodatkowy kontekst: literacki (Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk jako utwór zawierający obraz Polski okresu PRL-u)

Wprowadzenie:

Okres PRL-u to czas w historii Polski z jednej strony nieodległy, a z drugiej zapomniany. Polacy zachłyśnięci wolnością wolą raczej patrzeć w przyszłość niż wspominać szarą, opresyjną, peerelowską przeszłość
Niemniej realia tej epoki nie uszły uwadze pisarzy, którzy, choć podlegali cenzurze, w swoich utworach starali się opisać ówczesną rzeczywistość. Jednym z takich utworów jest Madame Antoniego Libery. Powieść zyskała uznanie jury w konkursie Wydawnictwa Znak w 1997 roku, choć powstała kilkanaście lat wcześniej. Autor sportretował w niej rzeczywistość lat sześćdziesiątych. Do tego samego okresu w historii odnosi się opowiadanie Olgi Tokarczuk Profesor Andrews w Warszawie.

Teza:

Antoni Libera w powieści Madame rzeczywistość PRL-u opisuje z perspektywy młodego mężczyzny, maturzysty, który wkracza w dorosłość w opresyjnym świecie. Z kolei Olga Tokarczuk w opowiadaniu Profesor Andrews w Warszawie pokazuje stan wojenny widziany oczami obcokrajowca. Bohater nie może zrozumieć tego, co dzieje się w stolicy Polski.

Argumenty:

Życie głównego bohatera Madame Antoniego Libery koncentrowało się na różnych zajęciach czy wydarzeniach w szkole. Ambitny, wrażliwy narrator obserwował więc rzeczywistość PRL-u z perspektywy ucznia, który chciałby spełnić marzenia, wyróżnić się, określić swoje miejsce względem innych. W tym celu podejmował się różnych aktywności (muzyka, teatr), chcąc jednocześnie nadać swojemu życiu nieco barwy, polotu. Niestety m.in. ze względu na panujący ustrój młodzieniec doświadczał jedynie rozczarowań. Przykładem takiej sytuacji był moment wręczania nagród dla zwycięzców Przeglądu Scen Amatorskich i Szkolnych. Główny bohater jako laureat pierwszego miejsca otrzymał zegarek marki Ruhla. Uczeń poczuł się niezwykle upokorzony, ponieważ wskazana nagroda była przedmiotem wielu kpin wśród ówczesnych Polaków. Ruhle uznawano za przereklamowane i bardzo złej jakości. Taki prezent wydał się narratorowi niewspółmierny do trudu, jaki włożył w stworzenie spektaklu. Ta sytuacja pokazuje, że w peerelowskich realiach nawet nagrody przyznawane w trudnych konkursach były prymitywne, byle jakie.
Maturzysta zauważył także, że w rzeczywistości PRL-u dominowała propaganda. Szczególnie uwidaczniała się ona w szkole podczas apeli czy celebracji różnych świąt państwowych. Jedną z takich okazji było trzydziestolecie wybuchu wojny domowej w Hiszpanii. Zorganizowana przez przewodniczącego Związku Młodzieży Socjalistycznej akademia stanowiła pretekst do przedstawienia najnowszej historii zgodnie z obowiązującą ideologią. Mimo że bohater chciał przełamać patetyczny, pompatyczny ton uroczystości wykonywaną przez siebie muzyką, to - zdaniem Kuglera - przyczynił się do sukcesu przedsięwzięcia, zwiększając jego siłę perswazji (odpowiedni akompaniament sprawił, że uczniowie więcej zapamiętali).
O absurdach peerelowskiej rzeczywistości z punktu widzenia naukowca główny bohater dowiedział się od Jerzyka - romanisty pracującego na uniwersytecie. Mężczyzna odradzał narratorowi studiowanie filologii francuskiej, gdyż pełne poznanie innej kultury wymaga obcowania z nią, a władza ludowa skutecznie to utrudniała. Wykładowca opowiedział o swoich perypetiach związanych z wyjazdem na konferencję do Francji: o konieczności dopełnienia absurdalnych formalności, o fakcie, że podczas wyjazdu towarzyszyła mu osoba kontrolująca go (docent Dołowy wykorzystał wyjazd, by się wzbogacić), oraz o tym, że czuł się całą sytuacją upokorzony, zmęczony.
Ważne wydarzenie z okresu PRL-u, czyli stan wojenny, czytelnik poznaje z perspektywy obcokrajowca, sięgając po opowiadanie Olgi Tokarczuk pt. Profesor Andrews w Warszawie. Główny bohater podobnie jak Jerzyk przyjechał do Polski w celach naukowych, jednak nazajutrz po przylocie w kraju ogłoszono stan wojenny, a Andrews został pozostawiony sam sobie. Mężczyzna musiał zmierzyć się z niezrozumiałą dla siebie, absurdalną sytuacją. Czuł się wyobcowany, zagubiony i niezrozumiany.

Podsumowanie:

Realia PRL-u to czas szczególny w negatywnym tego słowa znaczeniu. Opresyjna władza już od najmłodszych lat narzucała obywatelom sposób myślenia oraz działania, ograniczając przy tym wszelkie przejawy indywidualności i kreatywności. Zabijało to ambicje Polaków, co dobitnie potwierdzają losy głównego bohatera powieści Madame.
Stan wojenny - ważne wydarzenie w dziejach Polski Ludowej - Olga Tokarczuk ukazała z perspektywy obcokrajowca. Profesor Andrews musiał mierzyć się z niezrozumiałą dla siebie sytuacją w obcym kraju, co rodziło przygnębienie i wyobcowanie bohatera.