Przeczytaj uważnie fragment rozprawy Zbigniewa Sudolskiego pod tytułem "Krasiński i Dante" i na tej podstawie wyjaśnij, co inspirowało Zygmunta Krasińskiego w dziele Dantego i jak te inspiracje wykorzystał.

Krasiński-romantyk nie był bynajmniej odosobniony w kulcie Dantego. Boska komedia, to chyba poza Biblią jeden z tych nielicznych utworów, który ludziom ówczesnym dostarczał intensywnych przeżyć estetycznych, dawał wzory postaw człowieka wobec świata. Zastanówmy się chwilę nad tym, czego współcześni szukali, co znajdowali w dziele Dantego, czego szukał w tym genialnym utworze przyszły twórca Nie-Boskiej komedii?

Poza fascynowaniem romantyków genialnością swej wizji, zachowującej tak liczne pokrewieństwa z fantazją ludową, Dante przemawiał do nich przede wszystkim, jako poeta podejmujący problematykę filozoficzno-moralną, dający jednocześnie dzieło przesycone aktualnością, „zaangażowaniem ” w bieżące sprawy polityczne. Genialna wizja świata umarłych tętniła również sprawami ziemskimi, uderzała konkretnością i realizmem, przenikliwością psychologicznych analiz, wzruszała treściami głęboko ludzkimi. Dla wyjaśnienia wielkiego zasięgu recepcji poematu wśród romantyków należy również zwrócić uwagę na jego głęboki sens alegoryczny. Wyrastając z tradycji kulturalnej wieków średnich, będąc ich wielką syntezą, była jednocześnie Boska komedia poematem zwróconym ku przyszłości, wieszczym. Wiązało się to z typowo romantyczną koncepcją poety-wieszcza, proroka, wodza duchowego, tak silnie zwłaszcza rozwiniętą w literaturze polskiej lat trzydziestych X IX w. Krytyczna ocena teraźniejszości w poemacie Dantego, lęk przed upadkiem grożącym ludzkości, czego przerażające symptomy widział Dante w rozprzężeniu i bezsilności naczelnych instytucji ówczesnego świata - Kościoła i Cesarstwa, prowadziły do profetycznego obowiązku wskazania lepszej przyszłości, którą twórca Boskiej komedii widział w moralnym odrodzeniu jednostki, w odnowie społeczeństwa i w przemianie stosunków między ludźmi. W skazany tu rodowód romantycznych zainteresowań Dantem, przynajmniej w dwóch punktach wyjaśnia genezę danteizmu Krasińskiego. [...]

Romantyczny kult poezji Dantego jak również dziewiętnastowieczna tendencja do uwspółcześnienia jego „boskiej” wizji znalazły najwybitniejszy wyraz w Nie- - Boskiej komedii napisanej w 1833 r., a wydanej dopiero w kwietniu 1835 r. w Paryżu. Pierwotny tytuł dramatu Mąż został zmieniony w ostatniej fazie pracy poety nad utworem, kiedy to być może nastąpiła nawet zmiana proporcji w tematyce d ram atu 10. Nowy tytuł stanowił wyraźne nawiązanie do wielkiej epopei Dantego, ale jednocześnie wskazywał kierunek nowoczesnej adaptacji dantejskiej wizji. Tytuł Nie-Boska komedia podkreślał odrębny krąg tematyki i miejsca akcji dramatu, który rozgrywał się nie w zaświatach - w Piekle, Czyśćcu czy Raju, ale na ziemi. Jego twórcę pasjonowały bowiem problemy jednostki i społeczności ludzkiej XIX w. Poza tym dość jasnym i przejrzystym rozumieniem tytułu dram atu, możliwe jest również jego odczytanie metaforyczne, z pewnością w pełni nieuświadomione w chwili pisania utworu, który ukazywał nieboski świat rzeczywisty, prawdziwe piekło ziemskie, gdzie w przełomowych momentach ingerencja Boga staje się niezbędną koniecznością. Pełne uświadomienie sobie tych metaforycznych treści Nie-Boskiej komedii stało się dla Krasińskiego możliwe dopiero w ogniu zaburzeń rewolucyjnych Wiosny Ludów.

Uwspółcześniona dantejska wizja piekła umożliwia Krasińskiemu przedstawienie zaciętej walki społecznej, wprowadzenie do dram atu elementów myślenia kategoriami walki klas. Zadziwia nas dziś bystrość widzenia i rozumienia przez dwudziestojednoletniego wówczas młodzieńca ówczesnych antagonizm ów społecznych. Było to wynikiem nie tylko niezwykłej spostrzegawczości czy osobistych głębokich przeżyć, które nauczyły młodego poetę wrażliwości na podobne zjawiska, ale przede wszystkim miało swe źródło w ogromnych lekturach historiozoficznych i literackich, w namiętności poety do zgłębiania filozofii dziejów. Aktualność i zaangażowanie polityczne wizji Dantego, jej alegoryczność i profetyzm, stawianie na moralne odrodzenie jednostki i społeczeństwa znajdowało w twórcy Nie-Boskiej komedii wiernego czytelnika. Z jednej bowiem strony ukazując wędrówkę hr. Henryka przez obóz rewolucji, powierzając Przechrzcie rolę przewodnika poprzez makabryczny świat krwawego przewrotu, dokonywał Krasiński jakby zamierzonej parodii „boskiej” wędrówki poprzez zaświaty, w której fantazją Dantego kierował Wergiliusz. Z drugiej znów strony ostatnie sceny Nie-Boskiej, w których rewolucja społeczna staje się zapowiedzią Sądu Ostatecznego, a pojawiająca się wizja Chrystusa oznaczająca całkowite potępienie rewolucyjnych przewrotów w imię haseł ewangelicznych, prowadzą nas również ku wielkiej epopei Dantego. W „nieboskiej” rzeczywistości społecznej, w której rewolucja zostaje przedstawiona, jako siła niszcząca, niezbędną staje się ingerencja Boga. Ostateczne zwycięstwo racji najwyższej - idei miłości, rozgromienie sił, które przeczyły ideałom boskiego prowidencjalizmu, prowadzi nas ku ostatniej Pieśni Raju, w której Dante zgłębia tajemnice Boga- -człowieka, a dzięki swej woli i pragnieniu zgodnemu z wolą Boga osiąga najwyższe szczęście i pokój. Triumf dobra w końcowej poincie „boskiej” wizji zaświatów, jak i w „nieboskiej” groźnej wizji spraw ziemskich, jest triumfem tej samej „miłości, co wprawia w ruch słońce i gwiazdy” - jak głosi ostatni wers wielkiej epopei Dantego. W Boskiej komedii odnajdował Krasiński wielką tradycję moralnego odrodzenia świata na podstawach chrześcijańskich, którą czynił również punktem wyjścia własnej historiozofii. Potwierdza to również pisany wkrótce po ukończeniu Nie- -Boskiej drugi wielki dramat Krasińskiego - Irydion, z mottem zaczerpniętym z Dantego (Raj, XXV, w. 7 - 8), będący potępieniem idei zemsty w imię haseł ewangelicznych. ­