Pytanie
Przeczytaj fragment wstępu do Skąpca autorstwa Tadeusza Boy-Żeleńskiego, który przetłumaczył dzieło Moliera, i odpowiedz na pytanie pod tekstem.
Skąpstwo! to, w istocie, osobliwa namiętność. Komuż nie zdarzyło się nieraz w życiu zadumać nad nią na widok starca bliskiego grobu, niekochającego nic i nikogo, żyjącego jedynie dla siebie, a który, jednocześnie, odmawia sobie wszelkiej osłody życia, niemal wszystkich potrzeb, po to, aby gromadzić skrzętnie zasoby energii potencjalnej, zawartej w pieniądzu? Można by rzec, iż to sam pieniądz, ten przenośny czynnik społeczny, oszalał, iż zbuntował się przeciw władztwu człowieka i ze sługi stał się jego panem. ...
Ale najwięcej jest tu podobieństwa do stanów hipnozy. Życie tak uczy nas czcić i kochać pieniądz, iż sugeruje nam w końcu jego wartość realną, podczas gdy, w idei swojej, posiada on jedynie wartość symboliczną, zamienną. Iluż ludzi wyrzeka się życia, po to aby pomnażać środki do życia! Wyobraźmy sobie tę hipnozę, posuniętą jeszcze dalej, aż do objawów przemieszczenia czucia, tego elementarnego doświadczenia z zakresu hipnotyzmu. Widziałem np. medium, którego czucie hipnotyzer przeniósł w szklankę; medium syczało z bólu przy każdym nakłuciu powietrza w szklance szpilką. Czy nie ma w tym podobieństwa do Harpagona i jego szkatułki?
Skąpstwo w tym nasileniu, w jakim widzimy je u Harpagona, posiada dwa oblicza: jedno straszne, odrażające, drugie komiczne swą prostolinijnością, rozbrajające przez naiwność jego monomanii. ... Ilekroć wrażenie grozy mogłoby przeważyć, Molier, z niezmierną zręcznością, wysuwa na pierwszy plan wrażenie niedorzeczności; i stopniowo, poprzez końcową scenę rozpaczy w czwartym akcie, poprzez scenę nieporozumień, gdy Walery mówi o córce, a Harpagon o szkatułce, aż do ostatniej sceny piątego aktu, prowadzi rzecz w ten sposób, iż w końcu Harpagon wydaje się nam niby starym dzieckiem, któremu z przyjemnością oddajemy jego cacko.
Tadeusz Boy-Żeleński, wstęp do: Molier, Skąpiec, Wrocław 1974, s.13-16.
a) Jak dokonała się w Skąpcu zamiana ról w relacji między człowiekiem a pieniądzem?
Odpowiedź nauczyciela
Zaloguj się, by odkryć odpowiedź!
Aby uzyskać dostęp do treści, musisz być zalogowany.

