O czymże Polska myśli i we dnie i w nocy?
 Żeby sześć zaprzęgano koni do karocy;
Żeby srebrem pachołkow od głowy do stopy,
 Sługi odziać koralem, burkatelą stropy;
Żeby na paniej perły albo diamenty 5
 A po służbach złociste świeciły się sprzęty;
Żeby pyszne aksamit puszyły sobole;
 Żeby im grały trąby, skrzypce i wiole;
Żeby po stołach w cukrze piramidy stały
 I winem z suchych groznow wspienione kryształy. 10
Już ci niewiasty złotem trzewiki niestoty,
 Mężowie nim wszeteczne wyszywają boty.
Już perły, już kanaki noszą przy kontuszach;
 Poczekawszy będą je nosili na uszach.
Żeby w drodze karety, w domu drzwi barwiani 15
 Strzegli z zapalonymi lontami dragani.
O tym szlachta, panowie, o tym myślą księża,
 Choć się co rok w granicach swych ojczyzna zwęża.
Choć na borg umierają żołnierze niepłatni,
 Choć na oczy widzą jej period ostatni. 20
Że te wszytkie ich pompy, wszytkie ich splendece
 Pogasną, jako w wodzie utopione świece.
Przynajmniej kiedy się tak w świeckie rzeczy wdadzą,
 Porzuciwszy niebieskie, niechaj o nich radzą,
Żeby dzieciom zostały, żeby w nich spokojnie 25
 Dożyli, niechaj myślą z pogany o wojnie,
Kiedy nie chcą wojować z światem i z zuchwałem,
 Choć w Panu oczywisty mają przykład, ciałem.

Jaki obraz społeczeństwa wyłania się z utworu Wacława Potockiego oraz co - według autora - należałoby zrobić, żeby zapobiec katastrofie, do której zmierza szlachta polska?