Pytanie
Napisz dwie definicję ,,sukcesu narodu”: jedną według romantyków, a drugą według pozytywistów.
1 W epoce romantycznej zrodził się mesjanizm, przekonanie, że naród polski jest narodem wybra- nym i otoczonym szczególną opieką boską, które znalazło swój wyraz w formule Zygmunta Krasiń- skiego „wszystko nam dałeś, co dać mogłeś, Panie!". Pokolenie postyczniowe natomiast swoje wyczucie sytuacji historycznej wyraziło w bolesnym szyder- stwie: „wszystko nam wziąłeś, co wziąć mogłeś, Pa- nie!". Pokolenie to widziało siebie nie w glorii narodu wybranego i powołanego do przewodnictwa w Eu- ropie, lecz w upokarzającej roli narodu pokonanego politycznie, a także zapóźnionego w rozwoju ekono- micznym i społecznym, narodu, który nie tylko nie może wnieść niczego do cywilizacji współczesnej, ale nawet biernie nie jest zdolny w niej uczestniczyć.
2 Poczucie tragicznych konsekwencji klęski politycz- nej powstania [...] wzmagała jeszcze świadomość, że Europa i ludzkość cała przeżywa właśnie okres ogromnego, bujnego rozwoju cywilizacji, że wie- dza i dobrobyt stają się udziałem wolnych narodów, podczas gdy Polaków przemoc polityczna pogrąża w ciemnocie i nędzy. To poczucie ogromnej krzywdy wyrządzonej narodowi polskiemu, któremu odebrano możliwości uczestnictwa w zdobyczach współczesnej cywilizacji, realizowania postępu moralnego i ekono- micznego ludzkości, jest nutą łatwo uchwytną w wie- lu wypowiedziach publicystycznych tego okresu.
3 Sytuacja ogólna staje się przesłanką kształtującą postawę polityczną młodego pokolenia: zdecydo- wało się ono na zaniechanie walki wyzwoleńczej. potępienie wszelkiej działalności nielegalnej, wszel- kiego liberum conspiro i zaczęło nawoływać do pracy nad rozwojem ekonomicznym i kulturalnym narodu, włączonego w organizm polityczny państw zabor- czych. Miejsce ideału walki o niepodległość zajmuje program „zawieszenia broni" i wykorzystania tych możliwości rozwoju, które daje legalna działalność w obrębie zaborczego państwa. [..]
4 Pozytywiści polscy występowali przede wszyst- kim jako zdecydowani przeciwnicy romantyzmu, który w ich przekonaniu, inspirując walkę narodowo- wyzwoleńczą, doprowadził naród do ostatecznego upadku. Nie znaczy to jednak, że nie doceniali wiel- kości poezji romantycznej, że nie zachwycali się Mic- kiewiczem i Słowackim, czy też usiłowali pozbawić ich twórczość wpływu na społeczeństwo. Doszli jednak do wniosku, i – jak wiadomo – nie bez racji, iż „przeminął czas rapsodów sławy i miecza" i że na innej drodze, innymi środkami należy teraz walczyć o przyszłość narodu. Przede wszystkim zaś trzeba wyrwać go z atmosfery zniechęcenia [.].
5 Istarano się wpoić w naród przekonanie, że utrata niepodległości, a obecnie - nadziei na nową walkę zbrojną nie powinna przerwać pracy nad podniesie- niem poziomu materialnego i moralnego społeczeń- stwa; nie ma bowiem takiej sytuacji politycznej, któ- ra usprawiedliwiałaby apatię i bezczynność. [.]
6 Pozytywiści starali się zatem pobudzić energię społeczeństwa i wskazać takie drogi i takie cele, które nawet w najmniej korzystnych warunkach po- litycznych pozwolą żyć z przeświadczeniem, że nie wszystko stracone, że można przy dobrej woli zna- leźć pole działania. [.]
7 Podstawą programu pozytywistów stała się Spencerowska koncepcja organizmu społecznego, który jako twór przyrody podlega prawu ewolucji powszechnej, osiągając stopniowo coraz wyższe sta- dia rozwoju. By zapewnić temu organizmowi spraw- ne funkcjonowanie i przyspieszyć tym samym jego rozwój, należy zapewnić wszystkim warstwom i kla- som możliwie najlepsze warunki bytu; to zaś można osiągnąć drogą wzajemnej pomocy i zgodnej współ- pracy owych warstw.
8 Wychodząc z tego założenia, pozytywiści usiłowa- li przekonać ogół o konieczności działania dla wspól- nego dobra, wszczepić mu zasadę utylitaryzmu, czyli użyteczności społecznej. I twierdzili, że każdy wysi- łek ludzki, każda inicjatywa i każda praca może mieć olbrzymie znaczenie, jeśli tylko będzie przyświecać ów wzgląd na wspólne dobro. [.]
9 Za główne więc zadanie, za obowiązek patrio- tyczny Polaków uznali pozytywiści pomnażanie bo- gactwa narodowego we wszystkich dostępnych im dziedzinach gospodarki i kultury.
10 Propagowali więc nowoczesne sposoby uprawia- nia roli, zachęcali klasy posiadające do inwestycji przemysłowych, popierali każdą inicjatywę w za- kresie produkcji, budownictwa, handlu, rzemiosła, komunikacji itd., traktując owe przedsięwzięcia jako sukcesy narodu, który daje w ten sposób dowody swojej żywotności.
Odpowiedź nauczyciela
Zaloguj się, by odkryć odpowiedź!
Aby uzyskać dostęp do treści, musisz być zalogowany.

