Na podstawie fragmentów tekstów oraz własnych skojarzeń zapisz, jakie symboliczne treści – negatywne i pozytywne – niesie ze sobą pojęcie granicy.

Łacińska obsesja granicy przestrzennej rodzi się wraz z mitem założenia Rzymu: Romulus wyznacza granicę i zabija brata, który ją narusza. Brak uznania granicy uniemożliwia istnienie civitas(2) . [...] Ideologia Pax Romana i polityczna wizja Oktawiana Augusta oparte są na sprecyzowaniu pojęcia granic: siła imperium wynika z wiedzy [...] w obrębie jakiego limes(3 )należy usytuować linię obrony.

Umberto Eco, Czytanie świata, tłum. Monika Woźniak, Kraków 1999, s. 6.

Historia Rzymu od Romulusa stojąca pod znakiem zamknięcia, nawet i w swoich osiągnięciach jest tylko historią ogromnego zasklepienia. Miasto skupia wokół siebie przestrzeń rozszerzoną aż do optymalnego obwodu obronnego, która się w I stuleciu zamyka ostatecznie za limes, prawdziwym murem chińskim świata zachodniego. Wewnątrz tego obronnego szańca Miasto eksploatuje, a nie tworzy: żadnych wynalazków technicznych od czasów hellenistycznych; oparta na grabieży gospodarka, której zwycięskie wojny dostarczają niewolniczej siły roboczej i szlachetnych metali, czerpanych ze skarbów Wschodu. Celuje w sztukach zachowywania: w wojnie, zawsze obronnej mimo pozorów podboju; w prawie, które jest budowane na rusztowaniach praw poprzednich i zabezpieczone przed innowacjami; w zmyśle państwowym, który jest gwarancją stabilności instytucji; w architekturze, która jest sztuką społeczeństw osiadłych.

Jacques Le Goff, Kultura średniowiecznej Europy, tłum. Hanna Szumańska‐Grossowa, Warszawa 1995, s. 23.

Świat starożytnego Rzymu odznaczał się spójnością, której nie miała Grecja i której zabrakło chyba także wszystkim innym cywilizacjom – zarówno starożytnym, jak i nowożytnym. Czynniki fizyczne, organizacyjne i psychologiczne spajały poszczególne elementy składowe cesarstwa rzymskiego w masywny monolit – niby rzymski mur, którego trwałą strukturę zapewniał zarówno regularny układ kamiennych bloków, jak i wyjątkowo mocno je wiążący rzymski cement. [...] Próba wyjaśnienia fenomenu starożytnego Rzymu wymaga niewątpliwie silnego wyeksponowania tego niemal zwierzęcego instynktu, którym był „imperatyw terytorialny”. Sprawami największej wagi były dla Rzymian organizacja, eksploatacja i obrona własnego terytorium.