Marian Tatara "O kojącej roli Pana Tadeusza “Odwieczna tradycja epiki nakazuje, by w pierwszych słowach eposu zwrócić się do Istoty nadprzyrodzonej z
prośbą o pomoc w opisaniu dziejów bohaterskich i wydarzeń nadzwyczajnych . Pan Tadeusz zaczyna się jednak nie od uświęconej od wieków inwokacji, lecz od wyodrębnionej apostrofy do Litwy, do najbliższej ojczyzny z wyraźnym wskazaniem, że tematem dzieła będzie jej piękno :” piękność twą w całej ozdobie /Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie"
Niespotykana dotąd w epopei tematyka oraz wysunięcie na plan pierwszy tęsknoty za utraconym rodzinnym krajem wyraźnie podkreślają wyjątkowy charakter utworu. Poczęte z nostalgii dzieło musi zawierać w sobie właściwości kojące zarówno dla jego twórcy, jak i dla czytelników tęskniących za dawną Polską . Dlatego w swojej budowie musi w sposób zasadniczy różnić się od tradycyjnego bohaterskiego eposu.
Nieprzypadkowo 1księga Pana Tadeusza została zatytułowana GOspodarstwo, a następna ZamekPola skojarzeniwe obu wyrazów różnią się zasadniczo Gospodarstwo to przede wszystkim zinna zagroda ,rodzinny dom ,rodzinny dwór .Miejsce wspólnej pracy i wspólnego życia nieącznie związane z najbardziej osobistymi przeżyciami i doświadczeniami oraz najbliższym kręgiem osób .Zamek natomiast w swych obu znaczeniach (obronna budowla i zabezpieczenie mieszczenie przed niepowołanymi osobami) przynosi poczucie bezpieczeństwa i ochrony przed złem wkraczającym w nasz mały świat, ale równocześnie z tego powodu ów wyraz jest pozbawiony ciepła i serdeczności oraz nabiera dwuznacznego zabarwienia uczuciowego…
Opis litewskiego krajobrazu został pozbawiony znaczących szczegółów i nie można go umiejscowić w żadnej konkretnej okolicy , co łatwo da się wytłumaczyć tym , że Mickiewiczowi chodziło wywołanie ogólnego wrażenia wyglądu nadniemskiego pejzażu . Z tego powodu opis ten winien być uschematyzowany i nie może być realistyczną fotografią konkretnej miejscowości.Musi on zawierać w sobie tylko te cechy, które są wszędzie zauważalne: rzeka , łaka , pola uprawne i zalesione pagórki . Soplicowa nie należy więcc szukać na mapie, lecz powinno się go znaleźć tam,gdzie można dojrzeć ów typowy krajobraz, przefiltrowany przez wspomnienia i wyobraźnię …
Dom mieszkalny zbudowany został na niewielkim pagórku .Góruj więc nad okolicą . Jest jej centralnym punktem . W dodatku wbrew zasadom hydrologii stoi przy ruczaju . Strumień na pagóku? Chodzi nowiem poecie, by usytuować go przy wodzie , gdyż woda to życie . Centralne,Zyciodajne miejsce . Wzgórze,las ,źródło było niegdyś siedzibą bóstw słowiańskich . Były miejscami świętymi. W tradycji ludowej , w pieśni ludowej zachowały częściowo swój sakralny charakter Mickiewicz ,wybierając takie otoczenie dworu w Soplicowie , nadał mu ludowy charakter .sakralny.DOm rodzinny stał się dla emigranta miejscem świętym.Gdyby bowiem poeta chciał podkreślić pozycję społeczną i znacznie mieszkańcó dworu, ich dom otoczyłby, parkiem, ale równocześnie pozbawiłby ow obraz tego odcienia uczuciowego , jakie on zawiera. i nie bez powodu dwór soplicowski stał się wzorem dla innych pisarzy i jednym z charakterystycznych motywów literatury polskiej.

Na czym - według autora - polega wyjątkowy charakter Pana Tadeusza na tle tradycji eposu?