Alina Witkowska, Mickiewicz. Słowo i czyn

W literaturze na temat polskiego romantyzmu spotkać się można z twierdzeniem o tzw. drugim przełomie romantycznym związanym z inwazją mesjanizmu po klęsce powstania 1830- 1831 roku. Ten nowy romantyzm o barwie mesjanistyczno- mistycznej rewidował wiele z zasad otwartej formuły wczesnego romantyzmu, który dałby się określić jako system pytań bez gotowych jeszcze odpowiedzi. Natomiast w popowstaniowej fazie romantyzmu mesjanizm proponuje gotowe już rozwiązania, a horyzont problemowy literatury zakreśla w duchu Ewangelii. Zwłaszcza nieszczęście narodu usiłuje się zinterpretować poprzez analogię z męką i zmartwychwstaniem Chrystusa.
Otóż wydaje się, że Mickiewicz uprzedza ten ogólny rytm rozwoju polskiego romantyzmu. I zarazem wskazuje, jakby ów rozwój wyglądać mógł, gdyby nie miała miejsca hekatomba powstańcza. […] Zmiany o charakterze mistyczno- religijnym nie byłyby więc wyłącznie skutkiem „ewangelizacji nieszczęścia” po klęsce powstania. Stanowiły one raczej składnik logiki wewnętrznego rozwoju romantyzmu. Dlatego najrychlej wystąpiły u poety, który wyznaczał szlaki tego kierunku literackiego w Polsce i spełniał zapowiednią rolę zwiastuna nowości.
Ten wewnętrzny zwrot w romantyzmie rozpoczynałby się, jak można sądzić, od rewizji skrajnej wersji indywidualizmu, jego lotów farysowych , dumy, buntu i gniewu jako etycznego kodeksu wyniesionej ponad tłum niezwykłej „nadludzkiej” niemal jednostki. Zapewne, jednostki często wybitnej i z reguły nieszczęśliwej, lecz zarazem gotowej niebo i ziemię poruszyć w imię swego prawa do szczęścia. I dyszącej pragnieniem odwetu na tych, którzy przegrodzili jej drogę do raju miłości. Istoty o sercu przepełnionym negatywnymi uczuciami, bijącym szalonym rytmem w piersi kochanka, mściciela, zbrodniarza, buntownika.
Mickiewicz szybciej niż inni dostrzegł moralny impas romantycznego indywidualizmu, jego zły czar. Wyczuł w nim niebezpieczeństwo dla człowieka jako jednostki społecznej oraz dla osobowości ludzkich trawionych płomieniem zemsty. I począł rewidować tę formułę człowieka, w której ukształtowaniu sam był czynny. […] Rewidowanie zaś oznaczało u niego zawsze nie tylko krytykę, ale także nowy pozytyw, zatem nową propozycję bohatera literackiego. Na antypodach pacierza nienawiści znajdowała się księga miłości- Biblia i jej bohater, zaprzeczenie wszystkich zbuntowanych i żądnych zemsty. Chrystus- ucieleśniona pokora, dobroć, miłość. Bo tak usiłował tę wieloznaczną postać rozumieć wówczas Mickiewicz i reprezentowane przez nią wartości chciał wprowadzić do duchowego klimatu romantyzmu zdominowanego przez ówczesnych gniewnych i skłóconych ze światem. […]
Ponadto rachunek świeżych krzywd narodu drastycznie uaktualni postawę walki i moralności odwetu. Toteż w polistopadowym pisarstwie Mickiewicza ostanie się Chrystus- Bóg pokornych, wszakże nie jako jedyny patron świata ludzkiego. Raczej jako współpartner dialogu myśli, walki, racji, napięcia emocji między buntem i pokorą, miłością i zemstą, wiarą w sens cierpienia i wiarą w walkę. Świat idei określonego przez paradoksalną jedność dwóch bohaterów III części Dziadów- Konrada i Księdza Piotra.
Zadanie 1.
Sformułuj dwa argumenty potwierdzające, że Adam Mickiewicz był prekursorem rozwiązań literackich, które ukształtowały polski romantyzm. W uzasadnieniu odwołaj się do tekstu Aliny Witkowskiej, wiedzy o epoce romantyzmu i twórczości Adama Mickiewicza.

Argument1.

Argument 2.